Over Germ Hücreli Tümörleri

Over germ hücreli tümörleri (yumurtalık germ hücreli tümörleri), yumurtalıklarda bulunan ve üreme hücrelerinin öncülü olan germ hücrelerinden gelişen tümörlerdir. Epitelyal yumurtalık kanserlerinden farklı olarak daha çok çocukluk, ergenlik ve genç erişkinlik döneminde görülmeleri nedeniyle ayrı bir öneme sahiptir.

Bu tümörlerin en önemli özelliklerinden biri, malign yani kanseröz olanlarının önemli bir bölümünün günümüzde yüksek oranda tedavi edilebilir olmasıdır. Özellikle uygun cerrahi yaklaşımın modern kemoterapi ile birleştirilmesi sayesinde ileri evre hastalıklarda dahi başarılı sonuçlar elde edilebilir.

Genç hastalarda tedavi planlanırken yalnızca kanserin kontrol altına alınması değil, mümkün olduğunda rahmin, sağlıklı yumurtalığın ve doğurganlığın korunması da göz önünde bulundurulur.

Germ Hücreli Tümörler Nereden Gelişir?

Germ hücreleri, embriyonik gelişim sırasında ileride yumurtalıkların oluşacağı bölgeye göç eden özel hücrelerdir.

Embriyonik dönemde bu hücreler başlangıçta yolk kesesine yakın bir bölgede bulunur ve daha sonra gelişmekte olan gonadlara doğru göç eder. Germ hücreli tümörlerin nadiren yumurtalık dışında, örneğin retroperitoneal bölge veya mediastende ortaya çıkabilmesi bu embriyonik göç süreciyle açıklanabilir.

Bununla birlikte kadınlarda germ hücreli tümörlerin büyük çoğunluğu yumurtalıktan kaynaklanır.

Over Germ Hücreli Tümörleri Sık Görülür mü?

Malign over germ hücreli tümörleri, epitelyal yumurtalık kanserlerine göre oldukça nadirdir. Erkeklerde görülen testis germ hücreli tümörleri ise yumurtalık germ hücreli malignitelerinden yaklaşık 10 kat daha sık görülmektedir.

Bu nedenle over germ hücreli tümörlerinin tedavisine ilişkin bilgilerin önemli bir bölümü, testis germ hücreli tümörleri konusunda elde edilen geniş klinik deneyimlerden geliştirilmiştir.

Her iki tümör grubunun biyolojik davranışları ve kemoterapiye duyarlılıkları arasında önemli benzerlikler bulunmaktadır.

Over Germ Hücreli Tümörleri Tedavi Edilebilir mi?

Germ hücreli tümörler, modern onkolojide tedavi edilebilir kanserlerin en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Özellikle sisplatin içeren kemoterapi protokollerinin kullanıma girmesiyle tedavi sonuçları belirgin şekilde iyileşmiştir.

Günümüzde tedavide amaç yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak değildir. Özellikle genç kadınlarda:

• Gereksiz cerrahiden kaçınmak,
• Sağlıklı yumurtalık dokusunu korumak,
• Rahmi korumak,
• Gelecekte gebelik şansını mümkün olduğunca sürdürmek,
• Kemoterapinin kısa ve uzun dönem yan etkilerini azaltmak

tedavi planının önemli parçalarıdır.

Bu nedenle germ hücreli over tümörü şüphesi bulunan genç bir hastada ilk cerrahinin nasıl gerçekleştirildiği büyük önem taşır.

Tedavinin Deneyimli Merkezlerde Yapılması Neden Önemlidir?

Over germ hücreli maligniteleri nadir görüldüğü için bu hastalıkların tanı ve tedavisinde deneyim önemlidir.

Testis germ hücreli tümörlerinde yapılan çalışmalar, hastaların deneyimli merkezlerde tedavi edilmesinin sonuçları olumlu etkileyebildiğini göstermektedir. Benzer yaklaşımın, çok daha nadir görülen over germ hücreli tümörleri için de önemli olduğu kabul edilmektedir.

Özellikle genç bir hastada yapılacak ilk ameliyatta hem onkolojik güvenliğin hem de fertilitenin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bir yumurtalıkta malign germ hücreli tümör bulunması, her durumda rahmin ve her iki yumurtalığın çıkarılması gerektiği anlamına gelmez. Uygun hastalarda fertilite koruyucu cerrahi mümkün olabilir.

Over Germ Hücreli Tümörlerinde Prognozu Neler Etkiler?

Genel olarak tedavi başarısı oldukça yüksek olmakla birlikte bütün hastalar aynı risk grubunda değildir.

İleri evre over germ hücreli tümörü bulunan 113 hastanın değerlendirildiği geniş serilerden birinde özellikle:

hastalığın evresi ve yüksek tümör belirteci düzeyleri

bağımsız kötü prognostik faktörler olarak bildirilmiştir.

Bu bulgular, over ve testis germ hücreli tümörlerinin klinik davranışlarının birçok açıdan birbirine benzediğini desteklemektedir.

Yüksek riskli hastaların doğru belirlenmesi, tedavi yoğunluğunun kişiye göre planlanabilmesi açısından önemlidir.

Over Germ Hücreli Tümörlerinin Türleri Nelerdir?

Germ hücreli tümörler tek bir hastalık değildir. Histolojik yapılarına ve tümör hücrelerinin ürettiği belirteçlere göre farklı gruplara ayrılır.

Başlıca malign germ hücreli tümörler arasında:

• Disgerminom
• Yolk sac tümörü (endodermal sinüs tümörü)
• İmmatür teratom
• Embriyonel karsinom
• Koryokarsinom
• Mikst germ hücreli tümörler

yer alır.

Bu ayrım önemlidir çünkü hastanın yaşı, tümör belirteçleri, ameliyat şekli, kemoterapi gereksinimi ve takip yöntemi tümörün histolojik tipine göre değişebilir.

Tümör Belirteçleri Neden Önemlidir?

Over germ hücreli tümörlerinde kan testleri tanının ve takibin önemli bir parçasıdır.

Özellikle:

AFP (alfa-fetoprotein), β-hCG ve LDH

değerleri önem taşır.

Pelviste veya yumurtalıkta kitle bulunan genç bir kadında bu belirteçlerin değerlendirilmesi, kitlenin germ hücreli bir tümör olup olmadığı konusunda önemli bilgiler sağlayabilir.

Tümör belirteçleri yalnızca tanıda kullanılmaz. Ameliyat ve kemoterapi sonrasında belirteçlerin düzenli olarak takip edilmesi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesine ve hastalığın tekrarının erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

AFP Hangi Germ Hücreli Tümörlerde Yükselir?

AFP (alfa-fetoprotein) özellikle yolk sac tümörlerinde önemli bir tümör belirtecidir.

Yolk sac tümörü, eski adıyla endodermal sinüs tümörü, AFP salgılayabilir. Bu nedenle AFP düzeyi tanı sırasında oldukça yüksek olabilir.

AFP ayrıca bazı embriyonel karsinomlarda ve mikst germ hücreli tümörlerde yükselebilir.

İmmatür teratomlar doğrudan AFP salgılayan tümörler olarak kabul edilmemekle birlikte bazı hastalarda AFP yüksekliği görülebilir. Böyle bir durumda eşlik eden başka bir germ hücreli komponent bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi önemlidir.

Önemli bir ayrım: Disgerminom ve AFP

Saf disgerminomda AFP yükselmez.

Bu klinikte oldukça yararlı bir bilgidir. Disgerminom düşünülen bir hastada belirgin AFP yüksekliği varsa, patolojide yolk sac tümörü gibi başka bir germ hücreli komponentin bulunabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

β-hCG Hangi Tümörlerde Yükselir?

β-hCG, özellikle koryokarsinom ve embriyonel karsinom gibi germ hücreli tümörlerde yükselebilir.

Embriyonel karsinom hem AFP hem de hCG üretebilme özelliğine sahiptir.

Koryokarsinom ise özellikle hCG üretimi ile ilişkilidir.

Disgerminomlarda da nadiren hCG yüksekliği görülebilir. Kaynaklarda disgerminomların yaklaşık %3'ünde hCG yüksekliği bildirilmektedir ve değer genellikle 100 IU'nun altındadır.

Bu nedenle hafif β-hCG yüksekliği tek başına disgerminom tanısını dışlamaz.

LDH ve Disgerminom

LDH (laktat dehidrogenaz) özellikle disgerminomlarda önemli bir belirteçtir.

Disgerminomu bulunan hastaların büyük bölümünde LDH yüksekliği görülebilir. Bu nedenle serum LDH düzeyinin seri olarak takip edilmesi, özellikle disgerminomlu hastalarda hastalık yükünün ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

PLAP Nedir?

PLAP (plasental alkalen fosfataz) disgerminomlarda sıklıkla pozitif olabilen bir belirteçtir.

Ancak PLAP, kan testi olarak kullanılmasından çok patolojik incelemede immünohistokimyasal belirteç olarak değerlidir.

Günümüzde germ hücreli tümörlerin kesin sınıflandırılmasında mikroskobik görünüm ile immünohistokimyasal belirteçler birlikte değerlendirilir.

Germ Hücreli Tümörlerde Patoloji Neden Çok Önemlidir?

Germ hücreli tümörler farklı hücresel yapılara dönüşebilme özelliğine sahiptir.

Embriyonel karsinom daha az farklılaşmış germ hücrelerinden oluşurken, bu hücrelerden farklı yönlerde gelişen tümörler ortaya çıkabilir.

Örneğin:

Yolk sac tümörü → AFP ile ilişkilidir.

Koryokarsinom → hCG ile ilişkilidir.

Embriyonel karsinom → hem AFP hem hCG üretebilir.

Saf disgerminom → AFP üretmez; LDH yüksekliği görülebilir.

İmmatür teratom → hCG salgılamaz; bazı olgularda AFP yüksekliği eşlik edebilir.

Bu nedenle yalnızca ultrason veya MR görüntüsüne bakılarak germ hücreli tümörün alt tipini kesin olarak belirlemek mümkün değildir. Klinik bulgular, tümör belirteçleri, cerrahi bulgular ve deneyimli bir jinekopatolog tarafından yapılan histopatolojik değerlendirme birlikte ele alınmalıdır.

Genç Bir Kadında Yumurtalık Kitlesi Varsa Germ Hücreli Tümör Düşünülmeli mi?

Özellikle adolesan veya genç erişkin bir kadında hızlı büyüyen büyük bir yumurtalık kitlesi saptandığında germ hücreli tümörler ayırıcı tanıda mutlaka düşünülmelidir.

Bu hastalarda ameliyat öncesinde uygun olgularda:

AFP, β-hCG ve LDH

değerlerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Bunun nedeni yalnızca tanıya yardımcı olmak değildir. Ameliyat öncesindeki tümör belirteci değerleri, daha sonraki tedavi ve takip sırasında karşılaştırma yapılabilmesini de sağlar.

Tedavide Temel Amaç Nedir?

Over germ hücreli malignitelerinde tedavinin temel amacı hastalığın tamamen kontrol altına alınmasıdır. Ancak hastaların önemli bölümünün çok genç olması nedeniyle tedavi planının ikinci önemli amacı gereksiz tedavi yükünü azaltmak ve fertiliteyi mümkün olduğunca korumaktır.

Bu nedenle tedavi planı;

hastanın yaşı, çocuk isteği, tümörün histolojik tipi, evresi, tümör belirteçleri, karşı yumurtalığın durumu ve hastalığın yaygınlığı

birlikte değerlendirilerek oluşturulmalıdır.

Özellikle over germ hücreli tümörleri gibi nadir tümörlerde ilk cerrahinin doğru planlanması, sonraki tedavi sürecini önemli ölçüde etkileyebilir.