Yumurtalığa Metastaz Yapan Kanserler

Yumurtalıkta saptanan her kanser yumurtalıktan başlamış bir yumurtalık kanseri değildir.

Vücudun başka bir bölgesinde başlayan kanserler bazen yumurtalıklara yayılabilir ve görüntüleme sırasında primer over tümörünü taklit eden bir yumurtalık kitlesi şeklinde ortaya çıkabilir.

Yumurtalık tümörlerinin yaklaşık %5–6'sı başka organlardan yumurtalığa metastaz yapan tümörlerden oluşur.

En sık kaynaklar arasında:

• Kadın genital sisteminin diğer organları
• Meme
• Mide ve bağırsak sistemi

yer alır.

Özellikle her iki yumurtalıkta birden kitle bulunan, daha önce başka bir kanser tanısı almış veya gastrointestinal yakınmaları bulunan hastalarda metastatik over tümörü olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir.

Kanser Yumurtalığa Nasıl Yayılır?

Başka bir organda başlayan kanser yumurtalığa farklı yollarla ulaşabilir.

Tümör komşu bir pelvik organdan doğrudan yayılabilir.

Kan yoluyla, yani hematojen metastaz gelişebilir.

Lenf damarları aracılığıyla lenfatik yayılım meydana gelebilir.

Ayrıca karın içerisine yayılan tümör hücreleri peritoneal sıvı içerisinde taşınarak yumurtalık yüzeyine implante olabilir. Buna transkoelomik yayılım adı verilir.

Tümörün yumurtalığa ulaşma şekli, başladığı organa ve tümörün biyolojik özelliklerine göre değişebilir.

Jinekolojik Kanserler Yumurtalığa Yayılabilir mi?

Evet.

Yumurtalık dışındaki kadın genital sistemi kanserleri hem doğrudan komşuluk yoluyla hem de metastatik yollarla yumurtalığı tutabilir.

Tüp Kanseri ve Yumurtalık Kanseri Ayrımı

Bazı hastalarda hem fallop tüpü hem yumurtalık tutulduğu için tümörün başlangıç noktasını belirlemek zor olabilir.

Günümüzde daha önce primer yumurtalık kanseri olarak kabul edilen birçok yüksek dereceli seröz karsinomun aslında fallop tüpü kökenli olabileceği bilinmektedir.

Bu nedenle patolojik değerlendirmede yalnızca yumurtalık değil, fallop tüpleri de dikkatle incelenir.

Rahim Ağzı Kanseri Yumurtalığa Yayılır mı?

Serviks, yani rahim ağzı kanserinin yumurtalığa metastazı nadirdir.

Kaynakta over metastazının serviks kanserlerinin %1'inden azında görüldüğü belirtilmektedir.

Yumurtalık metastazı görülen hastaların önemli bir bölümü ileri evre hastalığa sahiptir veya tümör adenokarsinom histolojisindedir.

Dolayısıyla erken evre serviks kanserinde over metastazı genel olarak nadir bir durumdur.

Endometrium Kanseri Yumurtalığa Yayılabilir mi?

Evet.

Endometrium adenokarsinomu bazı hastalarda yumurtalık yüzeyine doğrudan yayılabilir veya implante olabilir.

Kaynakta bu durumun hastaların yaklaşık %5'inde görülebileceği belirtilmektedir.

Ancak burada önemli bir ayırıcı tanı vardır.

Rahim ve yumurtalıkta aynı anda kanser bulunduğunda her zaman rahim kanserinin yumurtalığa metastaz yaptığı düşünülmemelidir.

Özellikle genç kadınlarda bazen:

primer endometrium kanseri + bağımsız primer over kanseri

aynı anda bulunabilir.

Bu durumda yumurtalıktaki tümör sıklıkla endometrioid tip over karsinomu olabilir.

Bu ayrım hastalığın evresini, prognozunu ve tedavi yaklaşımını etkileyebileceği için patolojik değerlendirme son derece önemlidir.

Meme Kanseri Yumurtalığa Metastaz Yapabilir mi?

Evet.

Meme kanseri yumurtalığa metastaz yapabilen önemli kanserlerden biridir.

Özellikle östrojen reseptörü pozitif metastatik meme kanseri bulunan hastalarda over tutulumu görülebilir.

Metastatik meme kanserinden hayatını kaybeden kadınların otopsi serilerinde yumurtalık tutulumu yaklaşık %24 oranında bildirilmiştir.

Bu hastalardaki over metastazlarının yaklaşık %80'i bilateraldir.

Premenopozal metastatik meme kanseri hastalarında tedavi amacıyla yumurtalıklar çıkarıldığında ise yaklaşık %20–30 oranında over metastazı saptandığını bildiren seriler bulunmaktadır.

Bu nedenle daha önce meme kanseri tanısı bulunan bir kadında yeni gelişen over kitlesinin değerlendirilmesinde hem:

yeni bir primer yumurtalık tümörü

hem de

meme kanseri metastazı

olasılığı düşünülmelidir.

Krukenberg Tümörü Nedir?

Krukenberg tümörü, başka bir organdaki kanserin yumurtalığa metastaz yapması sonucunda oluşan karakteristik bir metastatik over tümörüdür.

Patolojik olarak yumurtalık stroması içerisinde müsin içeren taşlı yüzük hücrelerinin (signet-ring cells) bulunmasıyla karakterizedir.

Krukenberg tümörü primer bir yumurtalık kanseri değildir.

Yumurtalıkta görülen tümör aslında başka bir organda başlayan kanserin metastazıdır.

Krukenberg Tümörü En Sık Nereden Kaynaklanır?

En sık primer kaynak midedir.

Daha seyrek olarak:

kolon, meme ve safra yolları

kaynaklı kanserler Krukenberg tümörüne neden olabilir.

Çok daha nadiren serviks veya mesane kanserleri de benzer şekilde yumurtalığa metastaz yapabilir.

Bazı hastalarda ise kapsamlı değerlendirmeye rağmen primer tümörün başladığı organ bulunamayabilir.

Krukenberg Tümörü İki Yumurtalıkta Birden Olur mu?

Çoğunlukla evet.

Krukenberg tümörlerinin önemli özelliklerinden biri genellikle bilateral olmalarıdır.

Bu nedenle özellikle her iki yumurtalıkta solid veya kompleks kitle bulunan bir hastada yalnızca primer over kanseri düşünülmemeli; mide ve bağırsak sistemi başta olmak üzere başka bir organdan metastaz olasılığı da araştırılmalıdır.

Krukenberg Tümörü Ne Kadar Sık Görülür?

Krukenberg tümörleri yumurtalığa metastaz yapan kanserlerin yaklaşık %30–40'ını oluşturabilir.

Tüm yumurtalık kanserleri içerisinde ise yaklaşık %2'lik bir grubu oluşturdukları bildirilmektedir.

Nadir olmalarına rağmen doğru tanınmaları önemlidir çünkü tedavi yaklaşımı primer yumurtalık kanserinden farklıdır.

Krukenberg Tümörünün Prognozu Nasıldır?

Krukenberg tümörü çoğunlukla primer kanser ileri evreye ulaştığında saptanır.

Bu nedenle tarihsel serilerde prognoz kötü olarak bildirilmiş ve hastaların önemli bir bölümünün tanıdan sonraki ilk yıl içerisinde hastalık nedeniyle kaybedildiği belirtilmiştir.

Ancak tek bir hastanın prognozu yalnızca “Krukenberg tümörü” tanısına bakılarak belirlenemez.

Primer kanserin kaynağı, hastalığın yaygınlığı, çıkarılabilirliği ve uygulanabilecek sistemik tedaviler birlikte değerlendirilmelidir.

Kolon Kanseri Yumurtalığa Metastaz Yapabilir mi?

Evet.

Gastrointestinal sistemden yumurtalığa metastaz yapan tümörlerin tamamı klasik Krukenberg tümörü görünümünde değildir.

Krukenberg morfolojisi göstermeyen gastrointestinal over metastazlarının önemli bir bölümü kolon kaynaklıdır.

Daha seyrek olarak ince bağırsak kanserleri de yumurtalığa metastaz yapabilir.

Bağırsak kanseri bulunan kadınların yaklaşık %1–2'sinde hastalık seyri sırasında yumurtalık metastazı gelişebileceği bildirilmektedir.

40 Yaş Üzerinde Over Kitlesinde Mide ve Bağırsak Araştırılmalı mı?

Her hastaya otomatik olarak endoskopi yapılması gerekmez.

Ancak özellikle 40 yaşın üzerindeki bir kadında adneksiyal kitleyle birlikte gastrointestinal yakınmalar bulunuyorsa, metastatik gastrointestinal kanser olasılığı değerlendirilmelidir.

Klinik şüphe varsa:

kolonoskopi ve/veya gastroskopi

ile primer gastrointestinal kanser araştırılabilir.

Bu değerlendirme özellikle görüntüleme veya tümörün morfolojisi metastatik hastalığı düşündürüyorsa daha da önem kazanır.

Kolon Kanseri ile Primer Over Kanseri Karışabilir mi?

Evet.

Özellikle metastatik kolon kanseri histolojik olarak müsinöz over karsinomunu taklit edebilir.

Bu nedenle yumurtalıkta müsinöz tümör saptandığında tümörün gerçekten yumurtalıktan mı başladığı, yoksa gastrointestinal sistemden mi metastaz yaptığı dikkatle değerlendirilmelidir.

Patolojik görünüm, tümörün tek veya çift taraflı olması, boyutu, peritoneal bulgular, görüntüleme ve gastrointestinal değerlendirme birlikte yorumlanabilir.

Apandiks Tümörleri Yumurtalığa Yayılabilir mi?

Evet.

Apandiks kaynaklı tümörler de yumurtalıklara metastaz yapabilir.

Bu durum özellikle pseudomyxoma peritonei ile birlikte olduğunda primer müsinöz yumurtalık tümörüyle karıştırılabilir.

Bu nedenle müsinöz over kitlesi ve karın içerisinde müsinöz materyal bulunan hastalarda apandiks ve gastrointestinal sistem değerlendirmesi önemlidir.

Melanom Yumurtalığa Metastaz Yapabilir mi?

Nadiren malign melanom da yumurtalıklara metastaz yapabilir.

Bu hastalarda genellikle başka organlarda da yaygın metastatik hastalık bulunur.

Metastatik melanomun yumurtalık tutulumu ile çok nadir görülen, over teratomunun içerisinden gelişen primer melanom birbirinden ayrılmalıdır.

Metastatik hastalıkta büyük bir over kitlesi:

ağrı, kanama veya over torsiyonuna

neden oluyorsa cerrahi palyatif amaçla değerlendirilebilir.

Karsinoid Tümör Yumurtalığa Metastaz Yapabilir mi?

Evet, ancak nadirdir.

Metastatik karsinoid tümörler yumurtalığa metastaz yapan lezyonların %2'sinden daha azını oluşturur.

Tersinden bakıldığında primer karsinoid tümörlerin de yalnızca yaklaşık %2'sinde over metastazı görülür.

Overde karsinoid tümör saptandığında önemli bir klinik soru ortaya çıkar:

Tümör gerçekten yumurtalıktan mı başladı, yoksa bağırsaktan mı metastaz yaptı?

Bu nedenle overde karsinoid saptanması durumunda primer intestinal lezyon açısından dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Lenfoma Yumurtalığı Tutabilir mi?

Evet.

Lenfomalar yumurtalıkları tutabilir ve bu durumda tutulum sıklıkla bilateraldir.

Hodgkin hastalığında yumurtalık tutulumu yaklaşık %5 oranında görülebilir ve genellikle ileri evre hastalıkla ilişkilidir.

Burkitt lenfomada ise over tutulumu oldukça sık görülebilir.

Diğer lenfoma tiplerinde over tutulumu daha seyrektir.

Lösemi Yumurtalığı Tutabilir mi?

Lösemik hücreler de yumurtalıklara infiltre olabilir ancak bu durum nadirdir.

Bazı hastalarda lenfoma karın veya pelviste yalnızca büyük solid over kitleleri şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle özellikle genç bir hastada bilateral büyük solid over kitleleri bulunması durumunda yalnızca primer yumurtalık kanseri düşünülmemelidir.

Over Kitlesinde Frozen Sonucu Lenfoma Gelirse Ne Yapılır?

Bu durum cerrahi stratejiyi tamamen değiştirebilir.

Çünkü lenfomaların büyük bölümünde primer tedavi geniş jinekolojik onkolojik cerrahi değil, hematolojik sistemik tedavidir.

Ameliyat sırasında solid over kitlesinden yapılan frozen incelemede lenfoma düşünülüyorsa gereksiz radikal cerrahiden kaçınılması önemlidir.

Şüpheli veya büyümüş lenf nodlarından uygun biyopsi alınabilir ve hasta hematoloji-onkoloji ile birlikte değerlendirilir.

Büyük bir over kitlesinin çıkarılması ise bazı hastalarda ağrıyı azaltmak ve daha sonraki sistemik tedaviyi kolaylaştırmak amacıyla düşünülebilir.

Yumurtalık Metastazı ile Primer Yumurtalık Kanseri Nasıl Ayırt Edilir?

Bu ayrım bazen oldukça güç olabilir.

Değerlendirmede:

hastanın daha önce geçirdiği kanserler, kitlenin tek veya çift taraflı olması, ultrason ve MR/BT özellikleri, tümör belirteçleri, gastrointestinal yakınmalar, ameliyat sırasındaki bulgular ve ayrıntılı patolojik inceleme

birlikte değerlendirilir.

Gerektiğinde immünohistokimyasal ve moleküler yöntemlerden yararlanılır.

Özellikle bilateral over kitlesinde “yumurtalık kanseri” kabul edilerek doğrudan tedavi planlamak yerine tümörün gerçek başlangıç noktasının belirlenmesi önemlidir.

Çünkü mide, kolon veya meme kanserinin yumurtalık metastazının sistemik tedavisi primer over kanserinden farklıdır.

Yumurtalığa Metastaz Yapan Tümörlerde Cerrahi

Cerrahinin gerekip gerekmediği ve kapsamı her hastada aynı değildir.

Karar verirken:

• Primer kanserin kaynağı
• Hastalığın diğer organlardaki yaygınlığı
• Over metastazlarının çıkarılabilirliği
• Hastanın genel durumu
• Ağrı, kanama veya torsiyon gibi belirtiler
• Uygulanabilecek sistemik tedaviler

birlikte değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda komplet cerrahi rezeksiyon hedeflenirken, bazı hastalarda cerrahi yalnızca semptomların azaltılması amacıyla yapılabilir. Bazı hastalarda ise primer tedavi cerrahi değil sistemik tedavidir.

Bu nedenle metastatik over tümörü düşünülen hastalarda ameliyat kararının primer tümörün biyolojisi konusunda deneyimli multidisipliner bir ekip tarafından verilmesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalıkta görülen her kanser yumurtalık kanseri midir?

Hayır. Yumurtalık tümörlerinin yaklaşık %5–6'sı başka bir organda başlayan kanserin yumurtalığa metastazı sonucu gelişir. Özellikle mide, kolon, meme ve kadın genital sisteminden kaynaklanan kanserler yumurtalıklara yayılabilir.

Krukenberg tümörü nedir?

Krukenberg tümörü, başka bir organda başlayan kanserin yumurtalığa metastaz yapmasıyla oluşan özel bir metastatik tümördür. Patolojik olarak yumurtalık stromasında müsin içeren taşlı yüzük hücreleri (signet-ring cells) görülmesi karakteristiktir.

Krukenberg tümörü bir yumurtalık kanseri midir?

Krukenberg tümörü yumurtalıkta bulunmasına rağmen primer yumurtalık kanseri değildir. Tümör başka bir organda başlamış ve daha sonra yumurtalığa metastaz yapmıştır. Bu ayrım önemlidir çünkü uygulanacak sistemik tedavi tümörün başladığı organa göre belirlenir.

Krukenberg tümörü en sık hangi kanserden kaynaklanır?

En sık kaynak mide kanseridir. Daha seyrek olarak kolon, meme ve safra yolları kanserleri de Krukenberg tümörüne neden olabilir. Nadiren primer tümör yapılan araştırmalara rağmen bulunamayabilir.

Krukenberg tümörü iki yumurtalığı birden tutar mı?

Sıklıkla evet. Krukenberg tümörleri genellikle bilateral, yani her iki yumurtalığı tutan kitleler şeklinde görülür. Bu nedenle iki yumurtalıkta birden solid veya kompleks kitle saptanması metastatik hastalık açısından dikkat çekici bir bulgudur.

Mide kanseri yumurtalıklara metastaz yapabilir mi?

Evet. Mide, yumurtalıkta Krukenberg tümörüne neden olan en sık primer kanser bölgesidir. Özellikle bilateral over kitlelerinde gastrointestinal sistem kaynaklı metastaz olasılığı değerlendirilmelidir.

Kolon kanseri yumurtalıklara metastaz yapabilir mi?

Evet. Bağırsak kanseri bulunan kadınların yaklaşık %1–2'sinde hastalık seyri sırasında over metastazı gelişebilir. Metastatik kolon kanseri bazen patolojik ve görüntüleme özellikleri açısından primer müsinöz yumurtalık kanserini taklit edebilir.

Meme kanseri yumurtalığa metastaz yapabilir mi?

Evet. Özellikle metastatik ve östrojen reseptörü pozitif meme kanserlerinde yumurtalık tutulumu görülebilir. Meme kanserinin over metastazları sıklıkla iki taraflı olabilir. Daha önce meme kanseri geçiren bir kadında yeni bir over kitlesi saptandığında hem yeni bir primer over tümörü hem de meme kanseri metastazı değerlendirilmelidir.

Rahim kanseri yumurtalığa yayılabilir mi?

Evet. Endometrium kanseri yumurtalığa yayılabilir. Ancak rahim ve yumurtalıkta eş zamanlı tümör bulunması her zaman metastaz anlamına gelmez. Bazı hastalarda birbirinden bağımsız iki primer kanser birlikte bulunabilir. Bu ayrım ayrıntılı patolojik değerlendirme gerektirir.

Rahim ağzı kanseri yumurtalığa metastaz yapar mı?

Nadiren. Serviks kanserlerinde over metastazı %1'den daha az görülür. Risk özellikle ileri evre hastalıkta ve adenokarsinom histolojisinde daha fazla olabilir.

Apandiks kanseri yumurtalık kanseriyle karışabilir mi?

Evet. Apandiks kaynaklı tümörler yumurtalıklara metastaz yapabilir ve özellikle pseudomyxoma peritonei ile birlikte olduklarında primer müsinöz over tümörlerini taklit edebilir. Bu nedenle bazı müsinöz over tümörlerinde gastrointestinal sistem ve apandiksin değerlendirilmesi önemlidir.

İki yumurtalıkta birden kitle olması metastaz anlamına mı gelir?

Hayır. Bilateral kitle tek başına metastaz tanısı koydurmaz. Ancak özellikle solid veya kompleks bilateral over kitlelerinde metastatik tümörler ayırıcı tanıda mutlaka düşünülmelidir. Hastanın daha önce geçirdiği kanserler, görüntüleme bulguları ve patolojik özellikler birlikte değerlendirilir.

Yumurtalık metastazı ile primer yumurtalık kanseri nasıl ayırt edilir?

Ayrım için hastanın öyküsü, daha önce geçirdiği kanserler, kitlenin tek veya çift taraflı olması, ultrason ve diğer görüntüleme bulguları, ameliyat bulguları ve ayrıntılı patolojik inceleme birlikte değerlendirilir. Gerektiğinde immünohistokimyasal ve moleküler testlerden yararlanılabilir.

Yumurtalık kitlesi olan herkese gastroskopi veya kolonoskopi yapılır mı?

Hayır. Her over kitlesinde rutin olarak gastroskopi veya kolonoskopi yapılması gerekmez. Ancak özellikle 40 yaş üzerindeki bir hastada gastrointestinal yakınmalar bulunuyorsa veya kitlenin özellikleri gastrointestinal sistemden metastaz şüphesi oluşturuyorsa mide ve bağırsak sistemi ayrıca araştırılabilir.

Krukenberg tümöründe ameliyat yapılır mı?

Her hastada aynı yaklaşım uygulanmaz. Cerrahi kararı primer kanserin kaynağına, hastalığın diğer organlara yaygınlığına, yumurtalık metastazlarının çıkarılabilirliğine, hastanın genel durumuna ve uygulanabilecek sistemik tedavilere göre verilir. Bazı hastalarda tümörün çıkarılması hedeflenirken bazı hastalarda cerrahi ağrı, kanama veya torsiyon gibi şikâyetleri azaltmak amacıyla uygulanabilir.

Lenfoma yumurtalık kanseri gibi görünebilir mi?

Evet. Lenfomalar yumurtalıkları tutabilir ve tutulum sıklıkla bilateraldir. Ameliyat sırasında yapılan frozen incelemede lenfoma düşünülmesi cerrahi yaklaşımı değiştirebilir; çünkü lenfomaların temel tedavisi genellikle geniş jinekolojik cerrahi değil sistemik hematolojik tedavidir.

Yumurtalığa metastaz saptanması mutlaka ileri evre hastalık anlamına mı gelir?

Over metastazı başka bir organdan yayılım olduğunu gösterir ancak hastanın prognozu yalnızca yumurtalık metastazının bulunmasına göre belirlenemez. Primer kanserin türü, hastalığın diğer bölgelerdeki yaygınlığı, cerrahi olarak çıkarılabilirliği ve sistemik tedaviye duyarlılığı birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurtalık metastazlarında neden jinekolojik onkoloji değerlendirmesi önemlidir?

Çünkü yumurtalıkta görülen kitlenin primer over kanseri mi yoksa başka bir kanserin metastazı mı olduğunun belirlenmesi yapılacak ameliyatı ve sonrasındaki tedaviyi değiştirebilir. Özellikle bilateral, solid veya alışılmadık özelliklere sahip over kitlelerinde ameliyat öncesinde doğru ayırıcı tanının yapılması ve cerrahinin buna göre planlanması önemlidir.