Yumurtalık Kanseri Evreleri: Evre 1, 2, 3 ve 4 Ne Demektir?

Yumurtalık kanseri tanısından sonra hastaların ilk sorduğu sorulardan biri:

“Kanser kaçıncı evrede?”

Yumurtalık, fallop tüpü ve primer peritoneal kanserler aynı FIGO evreleme sistemi içerisinde değerlendirilir.

Genel olarak:

• Evre I: Hastalık yumurtalık veya fallop tüpleriyle sınırlıdır.
• Evre II: Hastalık pelvis içerisindeki diğer organ veya dokulara yayılmıştır.
• Evre III: Pelvis dışındaki karın zarına veya retroperitoneal lenf nodlarına yayılım vardır.
• Evre IV: Karın boşluğu dışındaki uzak organ veya dokulara metastaz vardır.

Ancak yalnızca “Evre 3” veya “Evre 4” demek yeterli değildir. Alt evreler hastalığın nerede ve ne miktarda bulunduğunu gösterir ve tedavi planlamasında önem taşır.

Yumurtalık Kanserinde Evre Neden Önemlidir?

Evre:

• hastalığın ne kadar yayıldığını,
• ameliyatın kapsamını,
• kemoterapi gereksinimini,
• bazı hastalarda idame tedavisini,
• prognozu

belirleyen temel bilgilerden biridir.

Özellikle erken evre olduğu düşünülen yumurtalık kanserinde doğru cerrahi evreleme son derece önemlidir.

Çünkü ameliyat öncesinde veya ilk bakışta yalnızca yumurtalıkta olduğu düşünülen bir tümörde mikroskobik hastalık:

• peritonda,
• omentumda,
• diyafram yüzeyinde,
• pelvik lenf nodlarında,
• paraaortik lenf nodlarında

bulunabilir.

Yumurtalık Kanserinde Evre Nasıl Belirlenir?

Yumurtalık kanserinde evreleme klinik muayene ve görüntüleme ile başlar.

BT, MR ve uygun hastalarda diğer görüntüleme yöntemleri hastalığın dağılımı hakkında önemli bilgi sağlar.

Ancak özellikle görünürde erken evre epitelyal yumurtalık kanserinde kesin evrenin belirlenmesinde cerrahi ve patolojik bulgular kritik öneme sahiptir.

Bu nedenle görüntülemede:

“Kanser yalnızca yumurtalıkta görünüyor.”

denilmesi her zaman gerçek evrenin kesin olarak Evre I olduğu anlamına gelmez.

Evre 1 Yumurtalık Kanseri Nedir?

FIGO Evre I hastalık bir veya iki yumurtalık ya da fallop tüpüyle sınırlıdır.

Pelvis veya üst batında yayılım bulunmaz.

Evre I kendi içerisinde:

• IA,
• IB,
• IC

olarak ayrılır.

Evre IA Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IA'da:

• tümör tek yumurtalık veya tek fallop tüpüyle sınırlıdır,
• yumurtalık kapsülü sağlamdır,
• yumurtalık veya tüp yüzeyinde tümör yoktur,
• asit veya peritoneal yıkama sıvısında malign hücre bulunmaz.

Bu grup erken evre yumurtalık kanserinin en uygun prognostik gruplarından biridir.

Ancak tedavi kararı yine histolojik alt tipe ve tümörün biyolojik özelliklerine göre verilmelidir.

Evre IB Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IB'de hastalık:

• her iki yumurtalıkta veya her iki fallop tüpünde bulunur,
• ancak kapsüller sağlamdır,
• yüzeyde tümör yoktur,
• peritoneal sıvıda malign hücre saptanmaz.

Bu evre Evre IA'dan temel olarak iki taraflı tutulum nedeniyle ayrılır.

Evre IC Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IC'de hastalık hâlâ yumurtalık veya fallop tüpleriyle sınırlıdır ancak kapsül, yüzey veya peritoneal sitoloji açısından ek bir risk özelliği vardır.

Evre IC:

• IC1
• IC2
• IC3

olarak üç alt gruba ayrılır.

Evre IC1 Yumurtalık Kanseri Ne Demektir?

IC1, tümörün ameliyat sırasında cerrahi olarak dökülmesi veya kapsülün ameliyat sırasında açılması durumudur.

Halk arasında sıklıkla:

“Ameliyatta kist patladı.”

şeklinde ifade edilir.

Bu durum erken evre yumurtalık kanserinin evrelemesini etkileyebilir.

Evre IC2 Yumurtalık Kanseri Ne Demektir?

IC2'de:

• kapsül ameliyattan önce rüptüre olmuştur

veya

• yumurtalık/fallop tüpü yüzeyinde tümör bulunmaktadır.

Bu nedenle ameliyat öncesi kapsül rüptürü ile ameliyat sırasında meydana gelen cerrahi dökülme aynı alt evrede değerlendirilmez.

Evre IC3 Yumurtalık Kanseri Ne Demektir?

IC3'te:

asit veya peritoneal yıkama sıvısında malign hücreler saptanır.

Bu nedenle görünürde yalnızca yumurtalıkta bulunan bir tümörde bile ameliyat başlangıcında peritoneal sıvı veya yıkama örneğinin alınması cerrahi evrelemenin önemli bir parçasıdır.

Yumurtalık Kanseri Ameliyatta Patlarsa Evre Değişir mi?

Malign olduğu sonradan anlaşılan ve başlangıçta yumurtalıkla sınırlı olan bir tümörde intraoperatif cerrahi dökülme FIGO IC1 sınıflamasına yol açabilir.

Bu nedenle malignite şüphesi bulunan yumurtalık kitlelerinde mümkün olduğunda kitlenin bütünlüğü korunarak çıkarılması önemlidir.

Ancak ameliyat sırasında kapsülün açılması tek başına hastanın tüm prognozunu belirlemez.

Histolojik tip, cerrahi evreleme ve diğer patolojik özellikler birlikte değerlendirilmelidir.

Evre 2 Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre II'de tümör bir veya iki yumurtalık/fallop tüpünü tutmuştur ve hastalık pelvis içerisindeki diğer yapılara yayılmıştır.

Evre II:

• IIA,
• IIB

olarak ayrılır.

Evre IIA Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IIA'da tümörün:

• uterusa,
• fallop tüplerine,
• yumurtalıklara

pelvik yayılımı veya implantları vardır.

Evre IIB Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IIB'de hastalık pelvis içerisindeki diğer intraperitoneal dokulara yayılmıştır.

Bu nedenle hastalık artık yalnızca yumurtalık veya tüplerle sınırlı değildir.

Evre 3 Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre III yumurtalık kanserinde:

• pelvis dışındaki peritoneal yüzeylerde hastalık

ve/veya

• retroperitoneal lenf nodu metastazı

bulunur.

Evre III:

• IIIA,
• IIIB,
• IIIC

alt gruplarına ayrılır.

Bu ayrım önemlidir; çünkü yalnızca lenf nodu metastazı bulunan bir hasta ile yaygın üst abdominal peritoneal hastalığı bulunan hasta aynı klinik tabloya sahip değildir.

Evre IIIA1 Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IIIA1, peritoneal yayılım olmaksızın veya evre tanımına uygun şekilde hastalığın retroperitoneal lenf nodlarında saptandığı gruptur.

Pelvik veya paraaortik lenf nodu metastazı mikroskobik incelemeyle doğrulanmalıdır.

IIIA1 ayrıca lenf nodundaki metastazın büyüklüğüne göre alt gruplara ayrılır.

Evre IIIA1(i)

En büyük lenf nodu metastazı 10 mm veya daha küçüktür.

Evre IIIA1(ii)

Lenf nodu metastazı 10 mm'den büyüktür.

Evre IIIA2 Yumurtalık Kanseri Nedir?

IIIA2'de pelvis dışında, yani pelvik brim üzerinde mikroskobik peritoneal hastalık vardır.

Bu hastalık ameliyat sırasında çıplak gözle fark edilmeyebilir ve patolojik inceleme sonucunda ortaya çıkabilir.

Evre IIIB Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IIIB'de pelvis dışında makroskopik peritoneal metastaz vardır ve en büyük odak 2 cm veya daha küçüktür.

Retroperitoneal lenf nodu metastazı bulunabilir veya bulunmayabilir.

Evre IIIC Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IIIC'de pelvis dışındaki makroskopik peritoneal metastazların en büyüğü 2 cm'den büyüktür.

Örneğin:

• omentum,
• diyafram,
• parakolik alanlar,
• bağırsak yüzeyleri,
• karaciğer veya dalak kapsülü

üzerinde hastalık bulunabilir.

Karaciğer Yüzeyindeki Yumurtalık Kanseri Metastazı Evre 4 müdür?

Her zaman değil.

Bu önemli bir ayrımdır.

Yumurtalık kanserinin karaciğer kapsülü veya yüzeyine peritoneal yayılımı, uygun koşullarda Evre III hastalık kapsamında değerlendirilebilir.

Buna karşılık kanser hücrelerinin karaciğer parankiminin içine metastaz yapması uzak metastazdır ve Evre IVB kapsamında değerlendirilir.

Yani:

Karaciğer yüzeyi tutulumu ile karaciğerin içine metastaz aynı şey değildir.

Dalak Tutulumu Evre 3 mü Evre 4 mü?

Aynı prensip dalak için de geçerlidir.

Dalak kapsülündeki peritoneal hastalık ile dalak parankiminin içerisindeki metastaz birbirinden farklıdır.

Parankimal uzak organ metastazı Evre IV hastalık anlamına gelir.

Evre 4 Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IV, peritoneal yayılım dışında uzak metastaz bulunan hastalıktır.

Evre IV:

• IVA,
• IVB

olarak ayrılır.

Evre IVA Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IVA'da plevral efüzyon içerisinde malign hücreler bulunur.

Yani akciğer çevresinde sıvı olması tek başına IVA demek değildir.

Sıvının sitolojik incelemesinde kanser hücrelerinin gösterilmesi gerekir.

Evre IVB Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IVB'de karın boşluğu dışındaki organ veya dokulara metastaz vardır.

Örnekler:

• karaciğer parankim metastazı,
• dalak parankim metastazı,
• akciğer parankim metastazı,
• karın boşluğu dışındaki lenf nodları,
• inguinal lenf nodları

olabilir.

Lenf Noduna Yayılmış Yumurtalık Kanseri Kaçıncı Evredir?

Retroperitoneal pelvik veya paraaortik lenf nodu metastazı Evre III hastalık kapsamında değerlendirilir.

Sadece retroperitoneal lenf nodlarının pozitif olduğu uygun hastalık Evre IIIA1 olabilir.

Karın boşluğu dışındaki lenf nodlarına metastaz ise Evre IVB kapsamında değerlendirilir.

Paraaortik Lenf Nodu Pozitifliği Evre 4 müdür?

Hayır.

Paraaortik lenf nodları retroperitoneal bölgesel lenf nodlarıdır.

Bu nedenle paraaortik lenf nodu metastazı tek başına Evre IV anlamına gelmez.

Bu, hastaların görüntüleme raporlarını okurken sıklıkla yanlış yorumladığı noktalardan biridir.

Kasık Lenf Noduna Metastaz Evre Kaçtır?

İnguinal yani kasık lenf nodlarına metastaz güncel FIGO sisteminde Evre IVB kapsamında değerlendirilir.

Akciğer Çevresinde Sıvı Varsa Evre 4 müdür?

Tek başına plevral sıvının görülmesi yeterli değildir.

Plevral sıvının sitolojisinde malign hücre saptanması Evre IVA olarak değerlendirilir.

Cerrahi Evreleme Neden Önemlidir?

Görünürde erken evre yumurtalık kanserinde mikroskobik hastalık gözden kaçabilir.

Tümör yalnızca yumurtalıkta görünmesine rağmen:

• peritoneal sitoloji,
• omentum,
• peritoneal yüzeyler,
• diyafram,
• pelvik veya paraaortik lenf nodları

değerlendirildiğinde daha ileri evre hastalık saptanabilir.

Bu nedenle doğru cerrahi evreleme yalnızca “evreyi isimlendirmek” için yapılmaz.

Ameliyat sonrası tedavinin doğru belirlenmesini sağlar.

Yumurtalık Kanseri Cerrahi Evrelemesinde Neler Yapılır?

Cerrahinin kapsamı hastanın yaşı, fertilite isteği, histolojik tip ve ameliyat bulgularına göre değişebilir.

Kapsamlı değerlendirmede:

• karın içerisindeki serbest sıvının sitolojiye gönderilmesi,
• sıvı yoksa peritoneal yıkama alınması,
• pelvis ve tüm üst batının sistematik değerlendirilmesi,
• omentumun değerlendirilmesi ve gerekli omentektomi,
• şüpheli peritoneal alanlardan biyopsi,
• diyafram yüzeylerinin değerlendirilmesi,
• bağırsak ve mezenterlerin incelenmesi,
• retroperitoneal lenf nodlarının uygun şekilde değerlendirilmesi

yer alabilir.

Ameliyat Başlarken Neden Karın Sıvısı Alınır?

Karın içerisinde serbest sıvı varsa ameliyatın başlangıcında sitolojik inceleme için örnek alınabilir.

Serbest sıvı bulunmuyorsa peritoneal yıkama yapılabilir.

Bunun nedeni mikroskobik kanser hücrelerinin araştırılmasıdır.

Çünkü malign hücre saptanması görünürde erken evre bir hastanın FIGO IC3 olarak sınıflandırılmasına neden olabilir.

Yumurtalık Kanseri Ameliyatında Tüm Karın Neden İncelenir?

Yumurtalık kanseri peritoneal yüzeylere yayılma eğilimindedir.

Bu nedenle yalnızca pelvis değil:

• sağ ve sol parakolik alanlar,
• diyaframlar,
• karaciğer yüzeyi,
• dalak,
• omentum,
• ince bağırsak,
• mezenter,
• kolon yüzeyleri,
• pelvis

sistematik olarak değerlendirilmelidir.

Gözle görülen veya palpasyonla şüpheli alanlardan biyopsi alınabilir.

Yumurtalık Kanserinde Omentum Neden Alınır?

Omentum yumurtalık kanserinin sık metastaz yaptığı alanlardan biridir.

Bu nedenle cerrahi evreleme ve sitoredüktif cerrahinin önemli parçalarından biri omentektomi olabilir.

Görünürde normal olan omentumda bile bazı hastalarda mikroskobik hastalık bulunabilir.

Yumurtalık Kanserinde Lenf Nodları Her Hastada Alınır mı?

Lenf nodu cerrahisinin kapsamı hastalığın evresine ve klinik duruma göre değişir.

Özellikle görünürde erken evre epitelyal yumurtalık kanserinde doğru cerrahi evreleme amacıyla pelvik ve paraaortik lenf nodu değerlendirmesi önemli olabilir.

Buna karşılık ileri evre hastalıkta klinik olarak normal görünen lenf nodlarının sistematik olarak çıkarılması her hastada gerekli değildir.

Şüpheli veya büyümüş lenf nodlarının çıkarılması ise farklı bir konudur.

Bu nedenle:

“Yumurtalık kanserinde herkese lenfadenektomi yapılır.”

yaklaşımı günümüzde doğru değildir.

Görünürde Evre 1 Olan Yumurtalık Kanseri Daha İleri Evre Çıkabilir mi?

Evet.

Cerrahinin başında yalnızca yumurtalıkta olduğu düşünülen hastalık, ayrıntılı cerrahi ve patolojik değerlendirme sonucunda daha ileri evre olarak sınıflandırılabilir.

Gizli metastazlar:

• peritoneal sitolojide,
• omentumda,
• diyaframda,
• peritoneal biyopsilerde,
• pelvik lenf nodlarında,
• paraaortik lenf nodlarında

saptanabilir.

Bu nedenle görünürde erken evre hastalıkta eksik cerrahi evreleme, ameliyat sonrası tedavi kararını zorlaştırabilir.

Yumurtalık Kanseri Patolojide Sonradan Çıkarsa Ne Yapılır?

Bazen benign olduğu düşünülerek ameliyat edilen yumurtalık kitlesinin kesin patolojisi kanser olarak gelebilir.

Bu durumda hemen aynı yaklaşım her hastaya uygulanmaz.

Öncelikle:

• patolojinin jinekolojik patoloji konusunda deneyimli patolog tarafından değerlendirilmesi,
• histolojik tip ve grade,
• tümörün ameliyatta bütün çıkarılıp çıkarılmadığı,
• kapsül rüptürü,
• yapılan ilk ameliyatın kapsamı,
• görüntüleme bulguları,
• hastanın yaşı ve fertilite beklentisi

değerlendirilir.

Eksik evreleme varsa seçilmiş hastalarda tamamlayıcı cerrahi evreleme gündeme gelebilir.

Erken Evre Yumurtalık Kanserinin Tedavisi Nedir?

Epitelyal yumurtalık kanserinde temel tedavi cerrahidir.

Çocuk isteği tamamlanmış uygun hastada cerrahi:

• histerektomi,
• bilateral salpingo-ooforektomi,
• omentektomi,
• peritoneal değerlendirme,
• uygun cerrahi evreleme

içerebilir.

Ancak her hastada ameliyatın kapsamı aynı değildir.

Erken Evre Yumurtalık Kanserinde Rahim ve Diğer Yumurtalık Korunabilir mi?

Seçilmiş hastalarda evet.

Genç, çocuk isteği bulunan ve uygun erken evre/histolojik özelliklere sahip hastalarda fertilite koruyucu cerrahi değerlendirilebilir.

Bu durumda amaç kanser cerrahisinin güvenliğini korurken:

• uterusun,
• karşı yumurtalığın

korunmasıdır.

Bu karar histolojik tip ve gerçek cerrahi evre bilinmeden verilmemelidir.

Borderline Yumurtalık Tümörü Nasıl Tedavi Edilir?

Borderline yumurtalık tümörlerinin temel tedavisi cerrahidir.

İnvaziv epitelyal yumurtalık kanserlerinden farklı olarak borderline tümörlerde genel prognoz oldukça iyidir.

Özellikle genç ve çocuk isteği bulunan hastalarda:

• tek taraflı salpingo-ooforektomi,
• seçilmiş olgularda kistektomi

gibi fertilite koruyucu seçenekler değerlendirilebilir.

Borderline Tümörde Kemoterapi Gerekir mi?

Borderline over tümörlerinde rutin adjuvan kemoterapinin sağkalımı artırdığı gösterilmemiştir.

Bu nedenle standart yaklaşım invaziv yumurtalık kanserindeki gibi otomatik olarak kemoterapi vermek değildir.

Tedavinin temelini uygun cerrahi ve takip oluşturur.

Borderline Tümörde Yumurtalık Korunabilir mi?

Evet.

Çocuk isteği bulunan uygun hastalarda fertilite koruyucu cerrahi borderline over tümörlerinin önemli avantajlarından biridir.

Ancak kistektomi sonrasında aynı yumurtalıkta nüks riski, yumurtalığın tamamen çıkarıldığı cerrahiye göre daha yüksek olabilir.

Bu nedenle hastanın fertilite beklentisi ve nüks riski birlikte değerlendirilmelidir.

İzmir'de Yumurtalık Kanseri Cerrahi Evreleme

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, yumurtalık kanseri, fallop tüpü kanseri, primer peritoneal kanser ve malignite şüphesi bulunan yumurtalık kitlelerini İzmir Mavişehir'de değerlendirmektedir.

Cerrahi planlamada:

• tümörün ultrason özellikleri,
• CA-125 ve diğer belirteçler,
• BT/MR bulguları,
• olası FIGO evresi,
• hastalığın üst batındaki dağılımı,
• fertilite beklentisi,
• histolojik alt tip

birlikte değerlendirilir.

Görünürde erken evre hastalıkta doğru cerrahi evreleme; ileri evre hastalıkta ise uygun hastalarda tam makroskopik sitoredüksiyon hedeflenir.

Yumurtalık kanserinde komplet sitoredüksiyon operasyonlarını gerçekleştirmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Evre 1 yumurtalık kanseri ne demektir?

Kanserin bir veya iki yumurtalık/fallop tüpüyle sınırlı olmasıdır. IA, IB ve IC alt grupları vardır.

Evre IC1 yumurtalık kanseri nedir?

Ameliyat sırasında tümörün cerrahi olarak dökülmesi veya kapsülün açılmasıdır.

Evre IC2 ne demektir?

Kapsülün ameliyattan önce rüptüre olması veya tümörün yumurtalık/tüp yüzeyinde bulunmasıdır.

Evre IC3 ne demektir?

Asit veya peritoneal yıkama sıvısında malign hücre bulunmasıdır.

Evre 2 yumurtalık kanseri nedir?

Hastalığın yumurtalık veya tüplerden pelvis içerisindeki diğer organ ve dokulara yayılmasıdır.

Evre 3 yumurtalık kanseri ne demektir?

Pelvis dışındaki peritoneal yüzeylerde hastalık veya retroperitoneal lenf nodu metastazı bulunmasıdır.

Paraaortik lenf nodu metastazı Evre 4 müdür?

Hayır. Retroperitoneal lenf nodu tutulumu Evre III kapsamında değerlendirilir.

Karaciğer yüzeyine yayılım Evre 4 müdür?

Her zaman değil. Karaciğer kapsülündeki peritoneal hastalık Evre III olabilir. Karaciğer parankimi içerisindeki metastaz ise Evre IVB'dir.

Akciğer çevresinde sıvı varsa Evre 4 müdür?

Plevral efüzyonun sitolojisinde malign hücre bulunması Evre IVA olarak değerlendirilir.

Yumurtalık kanserinde kasık lenf nodu metastazı hangi evredir?

İnguinal lenf nodu metastazı Evre IVB kapsamındadır.

Görünürde Evre 1 hastalık daha ileri evre çıkabilir mi?

Evet. Omentum, periton, diyafram veya lenf nodlarında mikroskobik metastaz bulunabilir.

Cerrahi evreleme neden yapılır?

Gerçek hastalık yaygınlığını belirlemek ve ameliyat sonrası tedavinin doğru planlanmasını sağlamak için yapılır.

Yumurtalık kanserinde lenf nodlarının hepsi alınır mı?

Hayır. Lenf nodu cerrahisinin kapsamı erken veya ileri evre olmasına, görüntüleme ve ameliyat bulgularına göre belirlenir.

Borderline yumurtalık tümöründe kemoterapi gerekir mi?

Rutin olarak gerekmez. Tedavinin temelini cerrahi oluşturur.

Borderline tümörde çocuk sahibi olmak mümkün mü?

Uygun genç hastalarda uterus ve karşı yumurtalık korunarak fertilite koruyucu cerrahi yapılabilir.