Yumurtalık Kanserinde Kemoterapi: Karboplatin, Paklitaksel ve İdame Tedavisi

Yumurtalık kanseri tanısı alan hastaların en sık sorduğu sorulardan biri:

“Ameliyattan sonra kemoterapi almam gerekecek mi?”

İleri evre epitelyal yumurtalık kanserinde kemoterapi tedavinin temel parçalarından biridir. Günümüzde en sık kullanılan ilk basamak kemoterapi kombinasyonu:

karboplatin + paklitaksel

tedavisidir.

Ancak günümüzde yumurtalık kanseri tedavisi yalnızca kemoterapiden ibaret değildir.

Tedavi planlanırken:

• hastalığın evresi,
• histolojik tipi,
• ameliyatta kalan tümör miktarı,
• BRCA1/BRCA2 durumu,
• HRD durumu,
• hastanın genel durumu,
• kemoterapiye verilen yanıt

birlikte değerlendirilir.

Bazı hastalarda kemoterapi sonrasında bevacizumab veya PARP inhibitörleriyle idame tedavisi de gündeme gelebilir.

Yumurtalık Kanserinde Kemoterapi Neden Verilir?

Ameliyatta gözle görülebilen tümörün tamamı çıkarılmış olsa bile vücutta mikroskobik düzeyde kanser hücreleri bulunabilir.

Kemoterapinin amacı bu hücreleri ortadan kaldırarak:

• hastalığın tekrarlama riskini azaltmak,
• hastalığın kontrol altında kalma süresini uzatmak,
• ileri evrede tümör yükünü azaltmak

ve uygun hastalarda uzun dönem hastalık kontrolü sağlamaktır.

Bu nedenle sıfır rezidü ameliyat yapılması kemoterapi gereksinimini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Yumurtalık Kanserinde Hangi Kemoterapi Kullanılır?

İleri evre epitelyal yumurtalık kanserinde standart tedavinin temelini:

platin + taksan

kombinasyonu oluşturur.

Günümüzde en sık kullanılan rejim:

karboplatin + paklitakseldir.

Bu iki ilaç farklı mekanizmalarla kanser hücrelerini etkiler ve uzun yıllardır yumurtalık kanserinin temel sistemik tedavisini oluşturur.

Karboplatin Nedir?

Karboplatin platin grubu bir kemoterapi ilacıdır.

Yumurtalık kanseri platin duyarlılığı yüksek kanserlerden biridir ve bu nedenle platin bazlı tedaviler hastalığın sistemik tedavisinde merkezi öneme sahiptir.

Karboplatin dozu yalnızca hastanın kilosuna göre hesaplanmaz.

Doz hesaplanırken:

• böbrek fonksiyonları,
• hedef AUC

dikkate alınır.

Bu amaçla Calvert formülü kullanılır.

Karboplatin mi Cisplatin mi Kullanılır?

Cisplatin yumurtalık kanseri tedavisinde platin tedavisinin tarihsel temelini oluşturmuştur.

Ancak günümüzde intravenöz ilk basamak tedavide çoğu hastada karboplatin tercih edilir.

Bunun önemli nedenlerinden biri karboplatinin genellikle daha iyi tolere edilmesidir.

Cisplatin:

• daha fazla bulantı ve kusma,
• böbrek toksisitesi,
• nörotoksisite,
• işitme toksisitesi

ile ilişkili olabilir.

Karboplatinde ise kemik iliği baskılanması, özellikle trombosit ve diğer kan hücrelerinde azalma daha belirgin olabilir.

Paklitaksel Nedir?

Paklitaksel taksan grubu bir kemoterapi ilacıdır.

Platin ile birlikte kullanılması ileri evre epitelyal yumurtalık kanserinin tedavisinde önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur.

Günümüzde karboplatin ile birlikte ilk basamak tedavinin temel ilaçlarından biridir.

Karboplatin + Paklitaksel Kaç Kür Verilir?

İleri evre epitelyal yumurtalık kanserinde sıklıkla 6 kür karboplatin + paklitaksel uygulanır.

Tedavi çoğunlukla 3 haftada bir verilir.

Ancak:

• ameliyatın zamanlaması,
• neoadjuvan tedavi alınıp alınmadığı,
• kan değerleri,
• böbrek fonksiyonları,
• nöropati,
• diğer yan etkiler

tedavi planını değiştirebilir.

Kemoterapi Ameliyattan Önce Verilebilir mi?

Evet.

İleri evre yumurtalık kanserinde iki temel tedavi sıralaması vardır.

Primer sitoredüktif cerrahi

Önce ameliyat yapılır, ardından kemoterapi verilir.

Neoadjuvan kemoterapi

Önce kemoterapi uygulanır, daha sonra interval sitoredüktif cerrahi yapılır ve ameliyat sonrasında kemoterapi tamamlanır.

Önce Ameliyat mı Kemoterapi mi?

Her hasta için aynı yaklaşım doğru değildir.

Karar verilirken:

• hastalığın karın içerisindeki yaygınlığı,
• tam makroskopik sitoredüksiyon olasılığı,
• hastanın performans durumu,
• beslenme durumu,
• asit veya plevral efüzyon,
• ameliyatın beklenen kapsamı ve riski

değerlendirilir.

Temel hedef, hastayı mümkün olan en kısa sürede ameliyata almak değil; doğru hastada doğru zamanda en etkili tedavi sıralamasını seçmektir.

Neoadjuvan Kemoterapi Kaç Kür Verilir?

Sıklıkla birkaç kür platin bazlı kemoterapi sonrasında hasta yeniden değerlendirilir.

Tedavi yanıtı ve cerrahi olarak tam sitoredüksiyon olasılığı uygunsa interval sitoredüktif cerrahi planlanabilir.

Ameliyattan sonra sistemik tedavi tamamlanır.

Kesin kür sayısı her hasta için klinik duruma göre belirlenir.

Kemoterapinin İşe Yarayıp Yaramadığı Nasıl Anlaşılır?

Tedavi yanıtı tek bir yöntemle değerlendirilmez.

Birlikte:

• hastanın şikâyetlerindeki değişim,
• fizik muayene,
• BT veya gerekli diğer görüntüleme yöntemleri,
• CA-125 seyri,
• ameliyat bulguları

değerlendirilir.

Özellikle başlangıçta CA-125 yüksek olan hastalarda değerlerin tedavi sırasında düşmesi yanıt açısından yardımcı olabilir.

Ancak CA-125 tek başına tedavi başarısını belirleyen bir test değildir.

CA-125 Kemoterapiyle Düşerse İyi Bir Şey midir?

Genellikle tedaviye yanıt açısından olumlu bir bulgudur.

Ancak yalnızca CA-125 değerine bakılarak:

“Kanser tamamen geçti.”

denilemez.

Radyolojik ve klinik değerlendirme de gereklidir.

Kemoterapi Sonrası Tümör Küçülürse Ameliyat Yapılır mı?

Neoadjuvan kemoterapi verilen hastalarda temel amaçlardan biri budur.

Kemoterapi sonrasında hastalık kontrol altına alınmışsa ve cerrahi değerlendirmede görünür hastalığın tamamen çıkarılabileceği düşünülüyorsa interval sitoredüktif cerrahi yapılabilir.

Yumurtalık Kanseri Kemoterapisinin Yan Etkileri Nelerdir?

Karboplatin ve paklitaksel tedavisi sırasında:

• saç dökülmesi,
• bulantı,
• halsizlik,
• iştahsızlık,
• kan değerlerinde düşme,
• enfeksiyon riskinde artış,
• trombosit düşüklüğü,
• el ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma,
• kas ve eklem ağrıları,
• alerjik reaksiyonlar

görülebilir.

Yan etkilerin şiddeti kişiden kişiye değişir.

Paklitaksel Nöropati Yapar mı?

Evet.

Paklitakselin önemli yan etkilerinden biri periferik nöropatidir.

Hastalar bunu:

• parmaklarda uyuşma,
• karıncalanma,
• yanma,
• his kaybı

şeklinde tarif edebilir.

Nöropati belirginleşirse doz veya tedavi planında değişiklik gerekebilir.

Paklitaksel Kullanılamazsa Başka İlaç Var mı?

Bazı hastalarda paklitaksel:

• ciddi nöropati,
• alerjik reaksiyon,
• diğer tolerans sorunları

nedeniyle kullanılamayabilir.

Bu durumda seçilmiş hastalarda docetaxel gibi alternatif taksanlar değerlendirilebilir.

Docetaxel daha az nöropati yapabilmekle birlikte kemik iliği baskılanması ve nötropeni açısından farklı bir yan etki profiline sahiptir.

Kemoterapi Dozunu Artırmak Tedaviyi Daha Etkili Yapar mı?

Her zaman değil.

Kemoterapide “daha yüksek doz daha iyi tedavi” şeklinde basit bir ilişki yoktur.

Geçmişte platin ve taksan dozlarının artırılması veya daha yoğun uygulanması araştırılmıştır.

Dozun artırılması toksisiteyi artırabilir ve her zaman daha uzun yaşam anlamına gelmez.

Bu nedenle tedavi kanıta dayalı doz ve zamanlama ile uygulanmalıdır.

Haftalık Paklitaksel Daha mı İyidir?

Paklitakselin haftalık veya üç haftada bir uygulanması farklı çalışmalarda değerlendirilmiştir.

Ancak tüm hastalar için haftalık uygulamanın standart üç haftalık tedaviden üstün olduğu söylenemez.

Tedavi şeması hastanın klinik özelliklerine ve kullanılan protokole göre belirlenir.

İntraperitoneal Kemoterapi Nedir?

İntraperitoneal kemoterapi, kemoterapi ilacının damar yoluyla değil veya damar yoluyla verilen tedaviye ek olarak doğrudan karın boşluğuna verilmesidir.

Özellikle geçmiş çalışmalarda optimal sitoredüksiyon yapılmış Evre III hastalarda intraperitoneal cisplatin temelli tedaviler araştırılmıştır.

Bazı çalışmalarda sağkalım avantajı bildirilmiştir.

Ancak:

• daha yüksek toksisite,
• kateter sorunları,
• uygulama güçlüğü,
• modern sistemik ve idame tedavilerinin gelişmesi

nedeniyle klasik intraperitoneal kemoterapi günümüzde her hasta için rutin standart yaklaşım değildir.

İntraperitoneal Kemoterapi ile HIPEC Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki tedavi sıklıkla karıştırılır.

Klasik intraperitoneal kemoterapide ilaç, tedavi kürleri sırasında karın içine uygulanır.

HIPEC ise sitoredüktif cerrahi sırasında, ameliyatın sonunda ısıtılmış kemoterapinin belirli süre boyunca karın boşluğu içerisinde dolaştırılmasıdır.

Dolayısıyla uygulama zamanı ve yöntemi farklıdır.

HIPEC Her Yumurtalık Kanseri Hastasına Yapılır mı?

Hayır.

HIPEC seçilmiş klinik durumlarda değerlendirilebilir.

Özellikle belirli ileri evre hastalarda interval sitoredüktif cerrahi sırasında gündeme gelebilir.

Ancak tüm yumurtalık kanseri hastalarına rutin olarak uygulanması gereken bir işlem değildir.

Hasta seçimi önemlidir.

Bevacizumab Nedir?

Bevacizumab, tümörün damar oluşumunda rol oynayan VEGF yolunu hedefleyen bir tedavidir.

Seçilmiş ileri evre yumurtalık kanseri hastalarında:

• kemoterapiyle birlikte,
• ardından idame tedavisi şeklinde

kullanılabilir.

Her hastaya verilmesi gerekmez.

Hastalığın evresi, tümör yükü, cerrahi sonuç ve hastanın klinik özellikleri değerlendirilir.

Yumurtalık Kanserinde İdame Tedavisi Nedir?

Kemoterapi tamamlandıktan ve hastalık tedaviye yanıt verdikten sonra bu yanıtın mümkün olduğunca uzun süre korunması amacıyla uygulanan tedavilere idame tedavisi denir.

Modern yumurtalık kanseri tedavisinde idame tedavisi özellikle ileri evre hastalıkta önemli hale gelmiştir.

PARP İnhibitörü Nedir?

PARP inhibitörleri kanser hücresinin DNA hasarını onarma mekanizmalarını hedefleyen ilaçlardır.

Özellikle:

• BRCA1 mutasyonu,
• BRCA2 mutasyonu,
• homolog rekombinasyon yetmezliği (HRD)

bulunan tümörlerde önemli tedavi seçenekleridir.

Bu nedenle ileri evre epitelyal yumurtalık kanserinde genetik ve moleküler değerlendirme yalnızca kalıtsal kanser riskini belirlemek için yapılmaz.

Tedaviyi doğrudan değiştirebilir.

BRCA Testi Kemoterapiden Önce mi Yapılmalı?

BRCA ve diğer gerekli moleküler testlerin tedavinin erken döneminde planlanması önemlidir.

Çünkü sonuçlar:

• hastanın idame tedavisini,
• bazı ileri dönem tedavi seçeneklerini,
• hastanın ailesindeki bireylerin genetik değerlendirilmesini

etkileyebilir.

BRCA Negatifse PARP İnhibitörü Kullanılamaz mı?

Bu kadar basit değildir.

Tedavi kararı yalnızca germline BRCA sonucuna göre verilmez.

Tümörde:

• somatik BRCA değişiklikleri,
• HRD durumu

gibi özellikler de değerlendirilebilir.

Ayrıca PARP inhibitörlerinin kullanım alanları kullanılan ilaç, tedavi basamağı ve güncel onay/guideline kriterlerine göre değişebilir.

Bu nedenle moleküler sonuçların bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.

Kemoterapi Bittikten Sonra Tedavi Tamamlanmış Olur mu?

Her hastada değil.

Kemoterapi sonrasında:

• klinik yanıt,
• görüntüleme,
• CA-125,
• BRCA,
• HRD,
• kullanılan ilk basamak tedavi

birlikte değerlendirilir.

Uygun hastalarda idame tedavisi planlanabilir.

Yumurtalık Kanserinde Kemoterapi Saç Döker mi?

Paklitaksel içeren tedavilerde saç dökülmesi oldukça sık görülür.

Genellikle tedavi tamamlandıktan sonra saçlar yeniden çıkar.

Kemoterapi Sırasında Ameliyat Yaraları Sorun Olur mu?

Kemoterapi zamanlaması belirlenirken hastanın ameliyattan yeterli ölçüde iyileşmiş olması önemlidir.

Özellikle büyük sitoredüktif cerrahi, bağırsak anastomozu veya yara iyileşmesi problemi bulunan hastalarda tedavinin başlama zamanı bireysel olarak değerlendirilir.

İleri Evre Yumurtalık Kanserinde Tedavi Nasıl Planlanır?

Modern tedavide tek bir aşamaya odaklanmak doğru değildir.

Tedavi bir bütün olarak planlanmalıdır:

Doğru cerrahi zamanlama → mümkünse sıfır rezidü sitoredüksiyon → platin bazlı kemoterapi → moleküler değerlendirme → uygun hastada idame tedavisi

Bu nedenle ameliyat ve sistemik tedavi birbirinden bağımsız iki işlem değildir.

İzmir'de Yumurtalık Kanseri Tedavisi

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, yumurtalık, fallop tüpü ve primer peritoneal kanser hastalarını İzmir Mavişehir'de değerlendirmektedir.

Tedavi planlamasında:

• hastalığın FIGO evresi,
• primer veya interval sitoredüktif cerrahi seçimi,
• ameliyat sonunda kalan tümör miktarı,
• histolojik alt tip,
• kemoterapi yanıtı,
• BRCA1/BRCA2,
• HRD durumu,
• uygun hastalarda HIPEC ve idame tedavisi seçenekleri

birlikte değerlendirilir.

Gerekli jinekolojik onkoloji operasyonlarını gerçekleştirmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanserinde en sık hangi kemoterapi verilir?

İleri evre epitelyal yumurtalık kanserinde temel ilk basamak rejim karboplatin ve paklitaksel kombinasyonudur.

Yumurtalık kanserinde kemoterapi kaç kürdür?

Sıklıkla toplam 6 kürlük platin-taksan tedavisi planlanır. Ancak cerrahi zamanlama ve hastanın klinik durumuna göre program değişebilir.

Ameliyatta tüm kanser çıkarıldıysa kemoterapi gerekir mi?

İleri evre hastalıkta genellikle evet. Görünür tümörün çıkarılması mikroskobik hastalığın olmadığı anlamına gelmez.

Kemoterapi ameliyattan önce verilebilir mi?

Evet. Seçilmiş ileri evre hastalarda neoadjuvan kemoterapi sonrasında interval sitoredüktif cerrahi yapılabilir.

Karboplatin ile cisplatin aynı ilaç mı?

Hayır. İkisi de platin grubu ilaçtır ancak yan etki profilleri farklıdır. Günümüzde intravenöz ilk basamak tedavide çoğunlukla karboplatin tercih edilir.

CA-125 düşmesi kemoterapinin işe yaradığını gösterir mi?

Tedavi yanıtını destekleyebilir ancak tek başına yeterli değildir. Klinik ve radyolojik değerlendirme de gerekir.

Yumurtalık kanseri kemoterapisinde saç dökülür mü?

Paklitaksel nedeniyle saç dökülmesi sık görülür ve genellikle geçicidir.

Paklitaksel ellerde ve ayaklarda uyuşma yapabilir mi?

Evet. Periferik nöropati paklitakselin önemli yan etkilerinden biridir.

HIPEC ile karın içine verilen kemoterapi aynı şey midir?

Klasik intraperitoneal kemoterapi ile HIPEC aynı uygulama değildir. HIPEC sitoredüktif cerrahi sırasında uygulanır.

BRCA testi tedaviyi değiştirir mi?

Evet. BRCA ve HRD sonuçları özellikle idame tedavisinin seçiminde önemli olabilir.

PARP inhibitörü kemoterapi midir?

Hayır. DNA hasar onarım mekanizmalarını hedefleyen, ağızdan kullanılan hedefe yönelik ilaç grubudur.

Her yumurtalık kanseri hastası PARP inhibitörü kullanır mı?

Hayır. Kullanım kararı BRCA/HRD durumu, tedavi yanıtı, kullanılan ilaç ve güncel tedavi kriterlerine göre verilir.

Bevacizumab nedir?

Tümör damar oluşumunu hedefleyen bir ilaçtır. Seçilmiş ileri evre hastalarda kemoterapiyle birlikte ve sonrasında idame olarak kullanılabilir.