CA-125 Yüksekliği Nedir? Yumurtalık Kanseri Anlamına mı Gelir?

CA-125 yüksekliği tek başına yumurtalık kanseri anlamına gelmez.

CA-125, özellikle yumurtalıkta kitle saptanan kadınların değerlendirilmesinde kullanılan önemli bir tümör belirtecidir. Ancak kanser hücrelerine özgü değildir.

CA-125;

• endometriozis,
• myom,
• pelvik enfeksiyon,
• adet dönemi,
• gebelik,
• karın içerisinde sıvı birikmesi,
• karaciğer hastalıkları

gibi kanser dışı birçok durumda da yükselebilir.

Diğer taraftan yumurtalık kanseri bulunan bir hastanın CA-125 değeri normal de olabilir.

Bu nedenle CA-125 sonucunun tek başına değil; hastanın yaşı, menopoz durumu, ultrason bulguları ve yumurtalık kitlesinin özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

CA-125 Nedir?

CA-125, MUC16 adı verilen büyük bir glikoproteinle ilişkili tümör belirtecidir.

Kanda ölçülebilir ve özellikle epitelyal over kanserlerinde yükselebilir.

Ancak CA-125 yalnız yumurtalık dokusunda bulunmaz.

Endometrium, fallop tüpleri ve karın, göğüs ve kalp boşluklarını örten mezotelyal dokularla ilişkili durumlarda da serum düzeyi değişebilir.

Bu durum CA-125'in neden birçok farklı hastalıkta yükselebildiğini açıklamaktadır.

Normal CA-125 Değeri Kaçtır?

Laboratuvarlarda en sık kullanılan üst sınır yaklaşık:

35 U/mL

olarak kabul edilir.

Ancak bu değer mutlak bir “kanser var/yok” sınırı değildir.

Örneğin:

CA-125 = 34: Kanser kesinlikle yok anlamına gelmez.

CA-125 = 40: Kanser var anlamına gelmez.

CA-125 = 100: Tek başına yumurtalık kanseri tanısı koydurmaz.

CA-125 = 500: Kanser olasılığını düşündürebilir ancak yine de görüntüleme ve klinik değerlendirme olmadan tanı konulamaz.

CA-125'i doğru yorumlamak için yalnızca sayıya değil, bu sayının hangi hastada ve hangi klinik durumda ölçüldüğüne bakmak gerekir.

CA-125 Yüksekliği Kanser Demek midir?

Hayır.

CA-125'in en önemli sınırlaması kanser hücrelerine özgü olmamasıdır.

Yani test:

“Yumurtalık kanseri testi”

olarak tek başına kullanılamaz.

Özellikle adet gören genç bir kadında hafif veya orta dereceli CA-125 yüksekliğinin benign nedenlerle ortaya çıkma olasılığı yüksektir.

Menopoz sonrası bir kadında ise aynı CA-125 yüksekliği daha dikkatli değerlendirilmelidir.

CA-125 Hangi Kanser Dışı Durumlarda Yükselir?

CA-125 birçok benign ve fizyolojik durumda yükselebilir.

Bunlar arasında:

• endometriozis,
• myom,
• pelvik inflamatuar hastalık,
• diğer pelvik enfeksiyonlar,
• menstruasyon,
• gebelik,
• doğum sonrası dönem,
• karın içerisinde sıvı birikmesi,
• periton iltihabı,
• plevral hastalıklar,
• perikardiyal hastalıklar,
• pankreatit,
• hepatit,
• siroz,
• tüberküloz

bulunabilir.

Bu nedenle özellikle hafif ve orta dereceli CA-125 yükseklikleri doğrudan kanser olarak yorumlanmamalıdır.

Endometriozis CA-125'i Yükseltir mi?

Evet.

Endometriozis CA-125 yüksekliğinin önemli benign nedenlerinden biridir.

Özellikle:

• yaygın endometriozis,
• büyük endometrioma,
• peritoneal irritasyon

bulunan hastalarda CA-125 belirgin şekilde yükselebilir.

Bu nedenle genç bir kadında yumurtalıkta endometrioma ile birlikte CA-125 yüksekliği bulunması otomatik olarak yumurtalık kanseri anlamına gelmez.

Ancak ultrason görüntüsü atipikse veya malignite düşündüren başka özellikler varsa ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Myom CA-125'i Yükseltir mi?

Evet.

Özellikle büyük myomlar bazı hastalarda CA-125 düzeyinde yükselmeye neden olabilir.

Ancak yumurtalıkta veya pelviste eş zamanlı bir kitle bulunuyorsa CA-125 yüksekliğinin yalnızca myoma bağlanması doğru değildir.

Klinik ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Adet Döneminde CA-125 Yükselir mi?

Evet.

CA-125 menstruasyon sırasında yükselebilir.

Bu nedenle özellikle premenopozal kadınlarda hafif bir CA-125 yüksekliği değerlendirilirken testin adet döngüsünün hangi döneminde yapıldığı önem taşıyabilir.

Gebelikte CA-125 Yükselir mi?

Evet.

Özellikle gebeliğin ilk trimesterinde CA-125 değerlerinde belirgin dalgalanmalar görülebilir.

Doğum sonrasındaki dönemde de geçici yükselmeler olabilir.

Dolayısıyla gebelik sırasında saptanan CA-125 yüksekliği gebelik dışındaki bir hastadaki değerle aynı şekilde yorumlanmamalıdır.

Menopoz Sonrası CA-125 Yüksekliği Daha mı Önemlidir?

Genellikle evet.

Menopoz sonrası kadınlarda CA-125 değerleri genel olarak daha düşük olma eğilimindedir.

Ayrıca genç kadınlarda CA-125'i yükseltebilen menstruasyon ve endometriozis gibi benign nedenler daha az görülür.

Bu nedenle menopoz sonrası dönemde:

yumurtalık kitlesi + CA-125 yüksekliği

birlikteliği malignite açısından daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Ancak yine de CA-125 tek başına kanser tanısı koydurmaz.

CA-125 Yumurtalık Kanserinde Ne Kadar Yükselir?

Tek bir değer vermek mümkün değildir.

Bazı yumurtalık kanserlerinde CA-125 çok yüksek değerlere ulaşabilirken bazı hastalarda yalnızca hafif yüksek veya tamamen normal olabilir.

Özellikle hastalığın histolojik tipi ve yaygınlığı CA-125 düzeyini etkileyebilir.

Bu nedenle:

“CA-125 ne kadar yüksekse kesin kanserdir”

şeklinde bir kural yoktur.

Yumurtalık Kanseri Olan Her Hastada CA-125 Yüksek midir?

Hayır.

CA-125 özellikle epitelyal over kanserlerinde sıklıkla yükselir ancak bütün hastalarda yükselmez.

Erken evre hastalıkta normal kalma olasılığı daha yüksektir.

Ayrıca müsinöz ve bazı diğer histolojik tümörlerde CA-125 seröz over kanserine göre daha az sıklıkla yükselebilir.

Bu nedenle:

Normal CA-125 yumurtalık kanserini tamamen dışlamaz.

Erken Evre Yumurtalık Kanserinde CA-125 Normal Olabilir mi?

Evet.

Bu, CA-125'in tarama testi olarak en önemli sınırlamalarından biridir.

Yumurtalık kanserinin erken evresindeki hastaların önemli bir bölümünde CA-125 normal olabilir.

Buna karşılık ileri evre epitelyal over kanserlerinde CA-125 yüksekliği çok daha sık görülür.

Dolayısıyla test erken kanseri yakalamak için tek başına yeterince duyarlı değildir.

CA-125 ile Yumurtalık Kanseri Taraması Yapılır mı?

Genel toplumdaki belirtisiz kadınlarda yalnızca CA-125 kullanılarak rutin yumurtalık kanseri taraması önerilmez.

Bunun iki temel nedeni vardır:

Birincisi: Yumurtalık kanseri olmayan birçok kadında CA-125 yükselebilir.

İkincisi: Erken yumurtalık kanseri bulunan bazı kadınlarda CA-125 normal olabilir.

Bu nedenle yalnızca CA-125'e dayanan tarama:

• gereksiz kaygıya,
• tekrarlanan testlere,
• gereksiz görüntülemelere
• ve bazen gereksiz cerrahi girişimlere

neden olabilir.

CA-125 ve Ultrason Birlikte Tarama İçin Yeterli midir?

Genel risk grubundaki belirtisiz kadınlarda CA-125 + transvajinal ultrason kombinasyonunun yumurtalık kanserinden ölümü azalttığı gösterilememiştir.

Bu nedenle rutin yıllık CA-125 ve ultrason yaptırmak, genel toplum için kanıtlanmış bir yumurtalık kanseri tarama programı değildir.

Bu nokta önemlidir çünkü:

“Her yıl CA-125 yaptırıyorum, dolayısıyla yumurtalık kanseri açısından güvendeyim.”

düşüncesi doğru değildir.

Ailesinde Yumurtalık Kanseri Olan Kadında CA-125 Yeterli midir?

Hayır.

Ailede:

• yumurtalık kanseri,
• genç yaşta meme kanseri,
• bilateral meme kanseri,
• erkek meme kanseri,
• pankreas kanseri,
• prostat kanseri

gibi belirli kanser örüntüleri bulunuyorsa genetik yatkınlık açısından değerlendirme gerekebilir.

Özellikle BRCA1 ve BRCA2 gibi genlerdeki patojenik değişiklikler yumurtalık ve tüp kanseri riskini artırabilir.

Bu hastalarda yalnızca CA-125 takip etmek genetik risk yönetiminin yerini tutmaz.

Yumurtalık Kanseri Aslında Tüpten Başlayabilir mi?

Evet.

Özellikle yüksek dereceli seröz over kanserlerinin önemli bir bölümünün yumurtalığın kendisinden değil, fallop tüpünün fimbrial ucundaki hücrelerden gelişmeye başladığı düşünülmektedir.

Bu erken lezyonlara seröz tubal intraepitelyal karsinom (STIC) adı verilir.

Bu bilgi, yumurtalık kanserinin biyolojisini ve genetik risk taşıyan kadınlarda koruyucu cerrahi yaklaşımını önemli ölçüde değiştirmiştir.

CA-125 En Çok Ne İçin Kullanılır?

CA-125'in en değerli kullanım alanlarından biri, zaten yumurtalık kanseri tanısı almış hastaların tedavi ve takip sürecidir.

Örneğin başlangıçta CA-125 yüksek olan bir hastada:

• ameliyat sonrası düşüş,
• kemoterapi sırasında değişim,
• tedaviye yanıt,
• takip sırasında yeniden yükselme

hastalığın seyri hakkında bilgi sağlayabilir.

Ancak CA-125 değişimi yine hastanın klinik durumu ve görüntüleme bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.

CA-125 Yükseliyorsa Kanser Tekrarlamış mıdır?

Her zaman değil.

Takip sırasında CA-125'in yükselmesi nüks açısından şüphe oluşturabilir, özellikle başlangıçta CA-125 yüksek olan bir hastada seri artış görülüyorsa önemlidir.

Ancak tek bir yüksek sonuç üzerinden nüks tanısı konulmaz.

Sonuç:

• önceki CA-125 değerleri,
• yükselmenin devam edip etmediği,
• hastanın belirtileri,
• muayene
• ve görüntüleme

ile birlikte değerlendirilmelidir.

CA-125 Sonucunda Tek Değer mi, Değişim mi Önemlidir?

Her ikisi de önemlidir ancak zaman içerisindeki değişim çoğu klinik durumda tek bir ölçümden daha anlamlı olabilir.

Örneğin:

CA-125: 18 → 22 → 31 → 48

ile

CA-125: 48 → 30 → 18

aynı şekilde yorumlanmaz.

Hastanın klinik durumu ve görüntüleme bulguları da bu değişimle birlikte değerlendirilir.

CA-125 35'in Üzerindeyse Ne Yapılmalı?

İlk yapılması gereken sonuçtan korkarak kanser tanısı koymak değildir.

Değerlendirmede:

• yaş,
• menopoz durumu,
• şikâyetler,
• jinekolojik muayene,
• transvajinal ultrason,
• yumurtalıkta kitle olup olmadığı,
• kitlenin ultrason özellikleri,
• endometriozis veya enfeksiyon olasılığı,
• aile ve genetik öykü

birlikte değerlendirilmelidir.

Gerekirse CA-125 tekrar edilir veya ek tümör belirteçleri ve ileri görüntüleme yöntemleri kullanılır.

CA-125 Çok Yüksekse Kesin Kanser midir?

Hayır.

Çok yüksek değerler malignite şüphesini artırabilir ancak bazı benign hastalıklarda da belirgin yükselmeler görülebilir.

Özellikle endometriozis, yaygın peritoneal inflamasyon veya karın içerisinde sıvı birikimi CA-125'i ciddi şekilde yükseltebilir.

Bu nedenle laboratuvar değeri tek başına patoloji tanısı değildir.

Yumurtalık Kitlesinde CA-125 Nasıl Değerlendirilir?

Yumurtalık kitlesi bulunan hastada asıl önemli olan CA-125'i ultrason bulgularından bağımsız değerlendirmemektir.

Ultrasonda özellikle:

• kitlenin solid alanları,
• papiller çıkıntılar,
• septasyonlar,
• düzensiz yüzey,
• bilateralite,
• vaskülarizasyon,
• asit varlığı,
• peritoneal bulgular

malignite riskinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Dolayısıyla:

CA-125 + kaliteli ultrason değerlendirmesi + menopoz durumu + klinik özellikler

birlikte yorumlanmalıdır.

Şüpheli Yumurtalık Kitlesi Neden Jinekolojik Onkolog Tarafından Değerlendirilmelidir?

Yumurtalık kitlesinin ameliyat öncesinde malignite açısından doğru değerlendirilmesi önemlidir.

Çünkü benign bir kist ameliyatıyla yumurtalık kanseri ameliyatı aynı cerrahi değildir.

Malignite olasılığı yüksek bir hastada ilk ameliyatın doğru planlanması:

• hastalığın doğru evrelenmesi,
• tümörün uygun şekilde çıkarılması,
• gerekli sitoredüktif cerrahinin yapılması
• ve ikinci bir ameliyat ihtiyacının azaltılması

açısından önem taşır.

İzmir'de CA-125 Yüksekliği ve Yumurtalık Kitlesinin Değerlendirilmesi

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, CA-125 yüksekliği, yumurtalık kisti ve şüpheli adneksiyal kitleleri İzmir Mavişehir'de değerlendirmektedir.

Değerlendirmede yalnızca CA-125 sonucuna bakılmaz.

Hastanın:

• yaşı ve menopoz durumu,
• şikâyetleri,
• transvajinal ultrason bulguları,
• kitlenin morfolojik özellikleri,
• diğer tümör belirteçleri,
• aile ve genetik öyküsü

birlikte değerlendirilerek malignite riski belirlenir.

Cerrahi gereken ve malignite şüphesi bulunan hastaların operasyonlarını gerçekleştirmektedir.

CA-125 değerlendirmesinde temel yaklaşım:

“Değer yüksek, kanser var.”

veya

“Değer normal, kanser yok.”

demek değildir.

Doğru soru:

“CA-125 neden yüksek ve ultrasonda yumurtalıklar nasıl görünüyor?”

olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

CA-125 yüksekliği kanser midir?

Hayır. Endometriozis, myom, enfeksiyon, menstruasyon, gebelik ve birçok başka benign durumda CA-125 yükselebilir.

CA-125 normal değeri kaçtır?

En sık kullanılan üst sınır yaklaşık 35 U/mL'dir. Ancak 35 değeri kesin bir kanser var/yok sınırı değildir.

CA-125 100 çıkması kanser demek midir?

Hayır. CA-125'in 100 veya daha yüksek olması tek başına kanser tanısı koydurmaz. Hastanın yaşı, menopoz durumu ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

CA-125 500 olursa kanser midir?

Kanser olasılığı açısından daha dikkatli değerlendirme gerektirir ancak kesin tanı değildir. Bazı benign hastalıklarda da çok yüksek CA-125 değerleri görülebilir.

Endometriozis CA-125'i yükseltir mi?

Evet. Özellikle yaygın endometriozis ve endometriomalarda CA-125 belirgin şekilde yükselebilir.

Myom CA-125'i yükseltir mi?

Evet. Özellikle büyük myomlarda CA-125 yüksekliği görülebilir.

Adetliyken CA-125 yüksek çıkar mı?

Evet. Menstruasyon sırasında CA-125 geçici olarak yükselebilir.

Yumurtalık kanserinde CA-125 normal olabilir mi?

Evet. Özellikle erken evre hastalıkta ve bazı histolojik tümör tiplerinde CA-125 normal olabilir.

CA-125 ile yumurtalık kanseri taraması yapılır mı?

Genel risk grubundaki belirtisiz kadınlarda yalnız CA-125 veya CA-125 ile ultrason kullanılarak rutin yumurtalık kanseri taraması önerilmez.

Menopoz sonrası CA-125 yüksekliği önemli midir?

Evet. Özellikle menopoz sonrası dönemde yumurtalık kitlesiyle birlikte CA-125 yüksekliği daha dikkatli değerlendirilmelidir.

CA-125 yüksekse ultrason yapılmalı mı?

Jinekolojik değerlendirmede transvajinal ultrason en önemli yöntemlerden biridir. CA-125 sonucu ultrason bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır.

CA-125 yüksekliği için hangi doktora gidilir?

Özellikle CA-125 yüksekliğine yumurtalık veya pelvik kitle eşlik ediyorsa jinekolojik değerlendirme gerekir. Malignite şüphesi bulunan adneksiyal kitlelerde jinekolojik onkoloji değerlendirmesi önemlidir.