Platin Dirençli Yumurtalık Kanseri: Tedavi Seçenekleri ve Nüks Yönetimi

Yumurtalık kanseri tedavisinden sonra hastalığın tekrar etmesi, tedavi seçeneklerinin tükendiği anlamına gelmez.

Nüks yumurtalık kanserinde sonraki tedavinin belirlenmesinde en önemli konulardan biri hastalığın platin içeren kemoterapiye nasıl yanıt verdiğidir.

Özellikle karboplatin içeren tedavi sırasında ilerleyen veya tedavinin tamamlanmasından kısa süre sonra yeniden ortaya çıkan hastalıkta platin dirençli yumurtalık kanseri gündeme gelir.

Bu durumda tedavinin amacı ve kullanılacak ilaçlar ilk basamak tedaviden farklı olabilir.

Platin Dirençli Yumurtalık Kanseri Nedir?

Geleneksel olarak platin içeren kemoterapinin tamamlanmasından sonraki 6 ay içerisinde ilerleyen veya tekrarlayan yumurtalık kanseri platin dirençli olarak tanımlanmıştır.

Kemoterapi devam ederken ilerleyen hastalık ise bazen platin refrakter olarak ifade edilir.

Ancak günümüzde tedavi kararı yalnızca “6 aydan önce veya sonra” şeklinde verilmez.

Ayrıca:

• platin tedavisinden sonra geçen süre,
• önceki platine verilen yanıt,
• hastalığın yayılımı,
• daha önce kullanılan ilaçlar,
• önceki bevacizumab veya PARP inhibitörü kullanımı,
• BRCA/HRD durumu,
• histolojik alt tip,
• hastanın genel durumu,
• mevcut şikâyetler

birlikte değerlendirilir.

Platin Dirençli Olmak Tedavi Seçeneği Kalmadığı Anlamına mı Gelir?

Hayır.

Platin dirençli hastalıkta da kullanılabilecek farklı sistemik tedaviler vardır.

Ancak bu hastalık grubunda tedaviden beklenen yanıt, platin duyarlı nükslere göre genellikle daha sınırlıdır.

Bu nedenle tedavinin amacı yalnızca tümörü küçültmek değildir.

Aynı zamanda:

• hastalığa bağlı şikâyetleri azaltmak,
• hastalığın ilerlemesini geciktirmek,
• yaşam kalitesini korumak,
• gereksiz tedavi toksisitesinden kaçınmak

önemlidir.

Platin Dirençli Yumurtalık Kanserinde Hangi İlaçlar Kullanılabilir?

Tedavi seçenekleri arasında hastanın önceki tedavilerine göre:

• haftalık paklitaksel,
• pegile lipozomal doksorubisin,
• topotekan,
• gemsitabin

gibi sitotoksik tedaviler bulunabilir.

Seçilmiş hastalarda bevacizumab bu tedavilerden bazılarına eklenebilir.

Günümüzde ayrıca tümörün moleküler özelliklerine göre farklı hedefe yönelik tedaviler veya klinik araştırmalar da gündeme gelebilir.

Neden Her Hastaya Birden Fazla Kemoterapi Birlikte Verilmiyor?

Platin dirençli yumurtalık kanserinde:

daha fazla kemoterapi ilacını aynı anda vermek her zaman daha etkili değildir.

Kombinasyon tedavileri toksisiteyi artırabilir.

Bu nedenle birçok hastada tek ajan tedavi tercih edilerek hastalığın kontrolü ile yaşam kalitesi arasında denge kurulmaya çalışılır.

Haftalık Paklitaksel Kullanılabilir mi?

Evet.

Haftalık paklitaksel platin dirençli yumurtalık kanserinde kullanılan önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Özellikle daha önce taksan kullanılmış olsa bile bazı hastalarda tekrar etkili olabilir.

Ancak paklitaksel:

• periferik nöropati,
• halsizlik,
• kan değerlerinde düşme,
• saç dökülmesi

gibi yan etkilere neden olabilir.

Özellikle daha önce gelişmiş nöropati varsa tedavi seçimi buna göre yapılmalıdır.

Pegile Lipozomal Doksorubisin Nedir?

Pegile lipozomal doksorubisin, doksorubisinin özel bir lipozomal formudur.

Platin dirençli veya daha önce birden fazla tedavi almış yumurtalık kanseri hastalarında kullanılabilir.

Önemli yan etkilerinden biri:

el-ayak sendromudur.

Hastalarda:

• avuç içlerinde,
• ayak tabanlarında

kızarıklık, hassasiyet, yanma veya soyulma gelişebilir.

Ağız içinde mukozit de görülebilir.

Buna karşılık nöropati ve saç dökülmesi açısından bazı diğer kemoterapilerden farklı bir yan etki profiline sahiptir.

Topotekan Kullanılabilir mi?

Evet.

Topotekan hem platin duyarlı hem de platin dirençli nükslerde kullanılabilen ilaçlardan biridir.

En önemli yan etkilerinden biri kemik iliği baskılanmasıdır.

Özellikle:

• nötropeni,
• anemi,
• trombositopeni

görülebilir.

Bu nedenle hastanın daha önce aldığı tedaviler ve kemik iliği rezervi önemlidir.

Gemsitabin Kullanılabilir mi?

Gemsitabin de platin dirençli yumurtalık kanserinde kullanılabilecek ilaçlardan biridir.

Yan etkileri arasında:

• kan değerlerinde düşme,
• halsizlik,
• bulantı ve diğer gastrointestinal yakınmalar

bulunabilir.

Hangi ilacın seçileceği yalnızca tümörü küçültme ihtimaline göre değil, hastanın önceki tedavileri ve mevcut yan etkileri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Bevacizumab Platin Dirençli Yumurtalık Kanserinde Kullanılır mı?

Evet, uygun hastalarda kullanılabilir.

Bevacizumab tümörün yeni damar oluşturmasında rol oynayan VEGF yolunu hedefleyen bir tedavidir.

Platin dirençli hastalıkta bazı tek ajan kemoterapilere bevacizumab eklenmesinin hastalık kontrolünü ve yanıt oranlarını artırabildiği gösterilmiştir.

Bu yaklaşım özellikle AURELIA çalışmasıyla platin dirençli yumurtalık kanserinde önemli bir tedavi seçeneği haline gelmiştir.

Bevacizumab Hangi Kemoterapilerle Birlikte Kullanılabilir?

Uygun hastalarda bevacizumab:

• haftalık paklitaksel,
• pegile lipozomal doksorubisin,
• topotekan

gibi tedavilerle birlikte değerlendirilebilir.

Ancak her hasta bevacizumab için uygun değildir.

Bağırsak Tutulumu Varsa Bevacizumab Kullanılır mı?

Bu özellikle dikkat edilmesi gereken bir konudur.

Bevacizumabın nadir fakat ciddi komplikasyonlarından biri gastrointestinal perforasyondur.

Bu nedenle:

• belirgin bağırsak tutulumu,
• barsak tıkanıklığı,
• perforasyon açısından yüksek risk,
• bazı önceki cerrahi veya klinik durumlar

varsa bevacizumab kullanımı çok dikkatli değerlendirilmelidir.

Platin Dirençli Hastalıkta CA-125 Yükselmesi Tedavi Başlamak İçin Yeterli midir?

Tek başına yeterli değildir.

CA-125 hastalık aktivitesinin izlenmesine yardımcı olabilir.

Ancak tedavi kararı:

• hastanın şikâyetleri,
• görüntüleme,
• hastalığın yayılımı,
• CA-125 seyri,
• önceki tedaviler

birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Yalnızca laboratuvar değerini tedavi etmek doğru değildir.

Platin Dirençli Yumurtalık Kanserinde Ameliyat Yapılır mı?

Seçilmiş hastalarda cerrahi yeniden değerlendirilebilir ancak her platin dirençli nüks cerrahiye uygun değildir.

Nüks hastalıkta cerrahiden yarar görebilecek hastaların seçiminde temel konulardan biri hastalığın tamamen çıkarılabilir olup olmadığıdır.

Yaygın, multifokal ve kısa sürede progresyon gösteren platin dirençli hastalıkta sistemik tedavi çoğunlukla ön plandadır.

Buna karşılık hastalığın anatomik dağılımı uygun olan seçilmiş hastalarda cerrahi olasılığı multidisipliner olarak değerlendirilebilir.

Nüks Yumurtalık Kanserinde Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?

Değerlendirmede:

• nüksün sayısı ve yeri,
• peritoneal yayılım,
• bağırsak ve mezenter tutulumu,
• üst abdominal hastalık,
• karın dışı metastazlar,
• önceki ameliyatın sonucu,
• hastanın performans durumu,
• hastalığın biyolojik davranışı

birlikte değerlendirilir.

Buradaki amaç yalnızca görülen bir kitleyi çıkarmak değildir.

Cerrahi planlanacaksa tüm görünür nüks hastalığın çıkarılabilme olasılığı önemlidir.

Platin Dirençli Hastalıkta PARP İnhibitörü Kullanılır mı?

PARP inhibitörlerinin yumurtalık kanserindeki yeri yıllar içinde önemli ölçüde değişmiştir.

Bu nedenle yalnızca “BRCA pozitif” olması, platin dirençli nüks gelişmiş bir hastada otomatik olarak PARP inhibitörü başlanacağı anlamına gelmez.

Değerlendirmede:

• BRCA1/BRCA2,
• HRD,
• önceki PARP inhibitörü kullanımı,
• platine yanıt,
• önceki tedavi basamakları

birlikte ele alınmalıdır.

BRCA Pozitifliği Platin Direncinde Önemli midir?

Evet.

BRCA ve diğer homolog rekombinasyon onarım bozuklukları hastalığın biyolojisi ve bazı tedavilere duyarlılığı hakkında bilgi verebilir.

Ancak tedavi seçimi yalnızca tek bir moleküler sonuca göre yapılmaz.

Tümörün Yeniden Moleküler İncelenmesi Gerekebilir mi?

Bazı hastalarda evet.

Özellikle tedavi seçenekleri sınırlanmaya başladığında tümörün:

• histolojik tanısının,
• moleküler özelliklerinin,
• mevcut hedeflenebilir biyobelirteçlerin

yeniden değerlendirilmesi tedavi seçeneklerini genişletebilir.

Klinik Araştırmalar Neden Önemlidir?

Platin dirençli yumurtalık kanseri yeni ilaçların ve hedefe yönelik tedavilerin yoğun olarak araştırıldığı alanlardan biridir.

Standart seçeneklerin sınırlı olduğu uygun hastalarda klinik araştırmalar önemli bir tedavi alternatifi olabilir.

Tedavide Amaç CA-125'i Normalleştirmek midir?

Hayır.

Tedavinin başarısı yalnızca CA-125'in düşmesine göre değerlendirilmemelidir.

Özellikle platin dirençli hastalıkta:

• ağrının azalması,
• asitin kontrolü,
• bağırsak fonksiyonlarının korunması,
• nefes darlığının azalması,
• günlük yaşamın sürdürülebilmesi,
• hastalığın radyolojik kontrolü

en az laboratuvar sonuçları kadar önemlidir.

Her Nükste Kemoterapi Vermek Gerekir mi?

Her zaman aynı yaklaşım kullanılmaz.

Nüksün:

• zamanı,
• yaygınlığı,
• semptom oluşturup oluşturmadığı,
• büyüme hızı,
• önceki tedaviler

değerlendirilir.

Bazı hastalarda tedavinin hemen başlanması gerekirken bazı klinik durumlarda yakın izlem veya farklı tedavi seçenekleri düşünülebilir.

Yaşam Kalitesi Neden Bu Kadar Önemlidir?

Platin dirençli hastalıkta bir tedavinin sağlayacağı fayda, neden olacağı toksisiteyle birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin hastada belirgin nöropati varsa nöropatiyi daha da artıracak bir tedavi yerine farklı yan etki profiline sahip bir ilaç tercih edilebilir.

Benzer şekilde kemik iliği rezervi zayıf bir hastada ağır hematolojik toksisite oluşturabilecek tedaviler dikkatli seçilmelidir.

Amaç yalnızca tümörü tedavi etmek değil, hastayı tedavi etmektir.

İzmir'de Platin Dirençli ve Nüks Yumurtalık Kanseri Tedavisi

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, nüks ve platin dirençli yumurtalık, fallop tüpü ve primer peritoneal kanser hastalarını İzmir Mavişehir'de değerlendirmektedir.

Değerlendirmede:

• önceki ameliyatlar,
• ilk ameliyatta kalan hastalık miktarı,
• platin tedavisinden sonra geçen süre,
• önceki kemoterapiler,
• bevacizumab ve PARP inhibitörü kullanımı,
• BRCA/HRD durumu,
• nüksün anatomik dağılımı,
• yeniden sitoredüktif cerrahi olasılığı

birlikte ele alınır.

Cerrahi tedaviye uygun hastalarda gerekli jinekolojik onkoloji operasyonlarınıgerçekleştirmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Platin dirençli yumurtalık kanseri ne demektir?

Geleneksel olarak platin içeren kemoterapiden sonraki 6 ay içerisinde ilerleyen veya tekrarlayan hastalık bu şekilde tanımlanır. Günümüzde tedavi kararı daha geniş klinik ve moleküler değerlendirmeyle verilir.

Platin dirençli yumurtalık kanseri tedavi edilebilir mi?

Tedavi seçenekleri vardır. Ancak tedaviden beklenen yanıt genellikle platin duyarlı hastalığa göre daha sınırlıdır.

Karboplatin tekrar verilir mi?

Bu karar önceki platine yanıt, tedavisiz geçen süre ve hastalığın özelliklerine göre verilir. Gerçek platin dirençli hastalıkta genellikle non-platin seçenekler ön plana çıkar.

Haftalık paklitaksel kullanılabilir mi?

Evet. Platin dirençli hastalıkta kullanılan seçeneklerden biridir.

Lipozomal doksorubisinin en önemli yan etkisi nedir?

El-ayak sendromu ve mukozit önemli yan etkilerindendir.

Topotekanın önemli yan etkisi nedir?

Kemik iliği baskılanması ve özellikle nötropeni önemli olabilir.

Gemsitabin kullanılabilir mi?

Evet. Seçilmiş hastalarda kullanılabilecek tek ajan seçeneklerden biridir.

Bevacizumab platin dirençli hastalıkta kullanılabilir mi?

Evet. Uygun hastalarda bazı kemoterapilerle birlikte kullanılabilir.

Bevacizumab bağırsak problemi olan herkese verilebilir mi?

Hayır. Gastrointestinal perforasyon riski nedeniyle bağırsak tutulumu ve obstrüksiyon gibi durumlar dikkatle değerlendirilmelidir.

CA-125 yükselirse hemen tedavi başlanır mı?

Tek başına CA-125 yükselmesi tedavi kararının verilmesi için yeterli değildir.

Platin dirençli nükste tekrar ameliyat yapılabilir mi?

Her hastada değil. Hastalığın anatomik dağılımı ve tüm görünür hastalığın çıkarılma ihtimali değerlendirilmelidir.

Tedavide en önemli hedef nedir?

Hastalığı mümkün olduğunca kontrol etmek, semptomları azaltmak ve bunu yaparken yaşam kalitesini korumaktır.