Yumurtalık Kisti Nedir?
Yumurtalık kisti, yumurtalık içerisinde veya üzerinde gelişen, sıvı ya da farklı dokular içerebilen oluşumlardır. Üreme çağındaki kadınlarda oldukça yaygın görülür ve çoğu fonksiyonel kist olarak adlandırılır.
Fonksiyonel kistler genellikle adet döngüsünün doğal bir parçası olarak gelişir ve birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolabilir. Bu nedenle her yumurtalık kisti ciddi bir hastalık anlamına gelmez.
Yumurtalık Kanseri ile Kist Aynı Şey midir?
Hayır.
Yumurtalık kanseri ile yumurtalık kisti birbirinden farklı durumlardır.
Yumurtalık kanseri, hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişen kötü huylu bir hastalıktır. Yumurtalık kistlerinin ise büyük bölümü iyi huyludur.
Ancak bazı kistik yapılar görüntüleme özellikleri nedeniyle ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir. Bu nedenle yalnızca ultrason görüntüsüne bakılarak kesin yorum yapılması doğru değildir.
Hangi Kistler Daha Yakından İncelenir?
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı değerlendirme sırasında kistin birçok özelliğini birlikte inceler.
Örneğin;
- Kistin boyutu
- İç yapısı
- Duvar kalınlığı
- Bölmeler (septalar)
- Solid alanların bulunup bulunmadığı
- Kanlanma özellikleri
- Her iki yumurtalıkta görülüp görülmediği
- Hastanın yaşı
- Menopoz durumu
gibi birçok kriter birlikte değerlendirilir.
Bu özellikler, takip mi yoksa ileri inceleme mi gerektiği konusunda yol gösterici olabilir.
Belirtiler Benzer Olabilir mi?
Hem iyi huylu yumurtalık kistleri hem de yumurtalık kanseri benzer şikâyetlere neden olabilir.
Bunlar arasında;
- Karın şişkinliği
- Kasık ağrısı
- Pelvik bölgede baskı hissi
- Adet düzensizliği
- İdrar yapma ihtiyacında artış
- Karında dolgunluk hissi
yer alabilir.
Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak ayrım yapmak mümkün değildir.
Ultrason Her Şeyi Gösterir mi?
Ultrason, yumurtalık kitlelerinin değerlendirilmesinde ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
Ultrason ile;
- Kistin sıvı içerip içermediği,
- Yapısının düzgün olup olmadığı,
- Solid alanların varlığı,
- Boyutu,
- Yerleşimi
incelenebilir.
Ancak ultrason sonucuna göre kesin kanser tanısı konulamaz.
Gerekli görüldüğünde MR, bilgisayarlı tomografi veya farklı görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.
CA-125 Testi Her Kiste Yapılır mı?
Bazı durumlarda doktor tarafından CA-125 testi istenebilir.
Ancak bu test;
- Her hastaya uygulanmayabilir.
- Her yüksek sonuç kanser anlamına gelmez.
- Bazı iyi huylu hastalıklarda da yükselebilir.
Bu nedenle test sonucu mutlaka muayene ve görüntüleme bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Menopoz Sonrası Görülen Kistler Daha Farklı mı Değerlendirilir?
Menopoz sonrası dönemde yumurtalıklarda ortaya çıkan kitleler, üreme çağındaki kadınlara göre daha dikkatli değerlendirilir.
Bu durum her menopoz sonrası kistin kötü huylu olduğu anlamına gelmez. Ancak yaş, hormonal durum ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek takip veya tedavi planı oluşturulur.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler uzun süre devam ediyorsa değerlendirme önerilir:
- Sürekli karın şişkinliği
- Kasık ağrısı
- Karında ele gelen şişlik
- Erken doyma hissi
- İştahsızlık
- Sık idrara çıkma
- Adet düzensizliği
- Açıklanamayan kilo kaybı
Bu belirtiler birçok farklı hastalıkta görülebileceği için kesin neden ancak uzman değerlendirmesi ile belirlenebilir.
Takip Süreci Nasıl Planlanır?
Her yumurtalık kisti ameliyat gerektirmez.
Bazı kistler belirli aralıklarla ultrason ile takip edilirken, bazı durumlarda ileri tetkik veya cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Takip planı;
- Hastanın yaşı,
- Kistin özellikleri,
- Şikâyetleri,
- Görüntüleme bulguları
dikkate alınarak kişiye özel oluşturulur.
Yumurtalıkta görülen her kitle veya kist kanser anlamına gelmez. Kadınlarda görülen yumurtalık kistlerinin büyük bölümü iyi huyludur. Bununla birlikte bazı kitlelerin ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir. Düzenli jinekolojik kontrollerin aksatılmaması ve uzun süren belirtilerin ihmal edilmemesi, uygun tanı ve takip sürecinin planlanması açısından önem taşır.
Prof. Dr. Selçuk Erkılınç
Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi uzmanı. 17 yıllık hekimlik deneyimi, 45+ akademik yayını ve profesörlük akademik unvanı ile kadın sağlığı alanında öncü çalışmalar yürütmektedir.