Yumurtalık Kanserinde İyileşme Şansı: Prognozu Neler Belirler?

Yumurtalık kanserinde iyileşme şansı nedir? Evre 3 yumurtalık kanseri tamamen iyileşebilir mi? Ameliyatta tüm tümörün çıkarılması yaşam süresini etkiler mi?

Yumurtalık kanseri tanısı alan hastaların ve yakınlarının en sık sorduğu sorulardan biri:

“İyileşme şansım ne kadar?”

Bu sorunun yalnızca hastalığın evresine bakılarak yanıtlanması doğru değildir.

Yumurtalık kanserinde prognozu belirleyen başlıca faktörler:

• hastalığın FIGO evresi,
• ameliyat sonrasında geride tümör kalıp kalmaması,
• tümörün histolojik tipi ve biyolojik özellikleri,
• erken evre hastalıkta kapsül ve yüzey tutulumu,
• karın sıvısında kanser hücresi bulunması,
• hastanın yaşı,
• genel sağlık ve performans durumu,
• tedaviye verilen yanıt,
• BRCA ve homolog rekombinasyonla ilişkili moleküler özelliklerdir.

Özellikle ileri evre yumurtalık kanserinde ameliyat sonunda görünür tümör bırakılmaması, prognozla ilişkili en önemli değiştirilebilir faktörlerden biridir.

Yumurtalık Kanserinde En Önemli Prognostik Faktör Nedir?

En önemli faktörlerden biri hastalığın tanı anındaki evresidir.

Genel olarak hastalık yalnızca yumurtalık veya tüplerle sınırlıyken prognoz daha iyidir.

Hastalık:

• pelvis dışındaki peritona,
• üst batına,
• lenf nodlarına,
• plevraya,
• uzak organlara

yayıldıkça tedavi daha karmaşık hale gelir.

Ancak aynı evrede bulunan iki hastanın hastalık seyri birbirinden çok farklı olabilir.

Bu nedenle “Evre kaç?” sorusu tek başına yeterli değildir.

Evre 1 Yumurtalık Kanserinde İyileşme Şansı Yüksek midir?

Genel olarak evet.

Evre I hastalık yumurtalıklar veya fallop tüpleriyle sınırlıdır.

Özellikle uygun şekilde cerrahi evrelemesi yapılmış erken evre hastalıkta uzun dönem hastalık kontrolü oldukça yüksek olabilir.

Ancak Evre I kendi içerisinde de farklı risk gruplarına ayrılır.

Örneğin:

• tümörün tek yumurtalıkla sınırlı olması,
• kapsülün sağlam olması,
• yumurtalık yüzeyinde tümör bulunmaması,
• yıkama sıvısı veya asitte malign hücre görülmemesi

daha olumlu özelliklerdir.

Evre IA Yumurtalık Kanseri Ne Demektir?

Evre IA'da hastalık tek yumurtalık veya fallop tüpüyle sınırlıdır ve erken evrenin en uygun gruplarından biridir.

Ancak histolojik tip ve tümör biyolojisi yine önemlidir.

Bu nedenle yalnızca “Evre I” denilmesi yerine tam alt evrenin ve patolojik tanının bilinmesi gerekir.

Evre IC Yumurtalık Kanseri Nedir?

Evre IC hastalıkta tümör yumurtalık veya tüplerle sınırlı olmakla birlikte kapsül, yüzey, cerrahi öncesi/ameliyat sırasındaki rüptür veya peritoneal sitoloji gibi ek özelliklerden biri vardır.

Evre IC de kendi içerisinde alt gruplara ayrılır.

Bu nedenle:

“Kist ameliyatta patladı.”

bilgisi tek başına hastanın bütün prognozunu belirlemez.

Tüm patoloji ve cerrahi evreleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurtalık Kanseri Ameliyat Sırasında Patlarsa Ne Olur?

Erken evre olduğu düşünülen yumurtalık kanserinde kapsül bütünlüğünün bozulması evrelemeyi etkileyebilir.

Ancak prognoz:

• rüptürün ameliyat öncesinde mi ameliyat sırasında mı gerçekleştiği,
• tümörün histolojik tipi,
• yüzey tutulumu,
• peritoneal sitoloji,
• cerrahi evrelemenin yeterliliği

ile birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle ameliyat sırasında oluşan rüptürün etkisi bütün diğer prognostik faktörlerden bağımsız değerlendirilmemelidir.

Şüpheli yumurtalık kitlelerinin ameliyat öncesinde doğru değerlendirilmesinin önemli nedenlerinden biri de budur.

Tümörün Grade'i Prognozu Etkiler mi?

Tümörün histolojik derecesi, yani grade, özellikle bazı erken evre epitelyal yumurtalık kanserlerinde risk değerlendirmesinde önemlidir.

Genel olarak daha iyi diferansiye tümörler daha olumlu biyolojik davranış gösterebilir.

Ancak günümüzde yumurtalık kanserlerinin değerlendirilmesi yalnızca grade üzerinden yapılmaz.

Özellikle yüksek dereceli seröz over kanseri zaten biyolojik olarak yüksek dereceli bir tümör grubudur.

Histolojik alt tip ve moleküler özellikler de dikkate alınmalıdır.

Yumurtalık Kanserinin Histolojik Tipi Önemli midir?

Evet.

Epitelyal yumurtalık kanseri tek bir hastalık değildir.

Başlıca alt tipler:

• yüksek dereceli seröz karsinom,
• düşük dereceli seröz karsinom,
• endometrioid karsinom,
• berrak hücreli (clear cell) karsinom,
• müsinöz karsinomdur.

Bu tümörlerin:

• ortaya çıktıkları yaş,
• moleküler özellikleri,
• yayılım şekilleri,
• kemoterapi duyarlılıkları,
• tedavi seçenekleri

birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle yalnızca “yumurtalık kanseri” tanısı prognozu açıklamak için yeterli değildir.

Clear Cell Yumurtalık Kanserinin Prognozu Kötü müdür?

Berrak hücreli yumurtalık kanseri farklı biyolojik özelliklere sahip özel bir histolojik alt tiptir.

İleri evrede kemoterapi duyarlılığı yüksek dereceli seröz kansere göre farklı olabilir ve bu durum prognozu etkileyebilir.

Ancak erken ve özellikle uterus dışına yayılım göstermeyen uygun Evre IA clear cell hastalık ile ileri evre clear cell hastalık aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Erken evrede prognoz oldukça iyi olabilir.

Dolayısıyla:

“Clear cell çıktı, mutlaka kötü seyredecek.”

şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Müsinöz Yumurtalık Kanserinin Prognozu Nasıldır?

Primer müsinöz yumurtalık kanserleri de seröz yumurtalık kanserlerinden farklı biyolojik özelliklere sahiptir.

Erken evrede saptanan hastalıkta sonuçlar iyi olabilir.

Buna karşılık ileri evre gerçek primer müsinöz yumurtalık kanserinde tedaviye yanıt ve prognoz daha problemli olabilir.

Ayrıca müsinöz yumurtalık tümörlerinde önemli bir konu, kitlenin gerçekten yumurtalıktan mı başladığı yoksa gastrointestinal sistemden yumurtalığa mı metastaz yaptığıdır.

Ameliyat Sonrasında Kalan Tümör Neden Bu Kadar Önemlidir?

Özellikle ileri evre epitelyal yumurtalık kanserinde en önemli prognostik faktörlerden biri sitoredüktif cerrahi sonrasında kalan hastalık miktarıdır.

Cerrahinin amacı yalnızca:

• yumurtalıkları,
• rahmi,
• omentumu

çıkarmak değildir.

Asıl amaç uygun hastada görülebilen tümörün tamamının çıkarılmasıdır.

Buna tam makroskopik sitoredüksiyon denir.

“Sıfır Rezidü” Ne Demektir?

Sıfır rezidü veya R0 sitoredüksiyon, ameliyat sonunda cerrahın görebildiği makroskopik tümör odağının kalmaması anlamına gelir.

Bu:

“Vücutta tek bir kanser hücresi kalmadı.”

anlamına gelmez.

Mikroskobik hastalık bulunabilir ve bu nedenle ameliyat sonrası sistemik tedavi çoğu ileri evre hastada gereklidir.

Ancak görünür tümör bırakılmaması uzun dönem sonuçlarla güçlü şekilde ilişkilidir.

Yumurtalık Kanserinde “Optimal Cerrahi” Ne Demektir?

Geçmişte ameliyat sonrasında belirli bir büyüklüğün altında tümör bırakılması “optimal sitoredüksiyon” olarak kabul edilirdi.

Günümüzde hedef daha ileri taşınmıştır:

Mümkün ve güvenli olduğu sürece hedef görünür tümör bırakmamaktır.

Bu nedenle ameliyat planlamasında:

“Tümör 1 cm'nin altına indirilebilir mi?”

yerine mümkün olduğunca:

“Tam makroskopik sitoredüksiyon yapılabilir mi?”

sorusu sorulur.

Evre 3 Yumurtalık Kanseri İyileşebilir mi?

Evet, uzun süreli hastalık kontrolü ve bazı hastalarda uzun dönem sağkalım mümkündür.

Ancak Evre III yumurtalık kanseri tek bir klinik tablo değildir.

Hastalık:

• yalnızca mikroskobik üst abdominal peritoneal yayılım,
• lenf nodu tutulumu,
• yaygın peritoneal hastalık,
• omental kitle,
• diyafram tutulumu,
• bağırsak yüzeylerinde hastalık

gibi çok farklı şekillerde bulunabilir.

Prognozu belirleyen önemli faktörlerden biri hastalığın tamamen sitoredükte edilip edilememesidir.

Evre 4 Yumurtalık Kanseri Tedavi Edilebilir mi?

Evet. Evre IV hastalık tedavisiz bırakılacak bir durum değildir.

Evre IV hastalarda da:

• sistemik tedavi,
• seçilmiş hastalarda sitoredüktif cerrahi,
• hedefe yönelik tedaviler,
• idame tedavileri

ile uzun süreli hastalık kontrolü sağlanabilir.

Ancak Evre IV hastalıkta prognoz genel olarak erken evrelere göre daha kötüdür.

Hastalığın biyolojisi, uzak metastazın yeri, tedaviye yanıt ve cerrahiyle geride hastalık bırakılıp bırakılmaması önemlidir.

Yumurtalık Kanserinde Ameliyatı Yapan Cerrah Prognozu Etkileyebilir mi?

Cerrahinin kalitesi ileri evre yumurtalık kanserinde önemlidir.

Çünkü tam sitoredüksiyon için bazı hastalarda yalnızca jinekolojik organlara yönelik cerrahi yeterli olmaz.

Gerekli durumlarda:

• omentektomi,
• peritonektomi,
• diyafram cerrahisi,
• bağırsak rezeksiyonu,
• splenektomi,
• üst abdominal cerrahi,
• seçilmiş lenf nodu cerrahileri

gerekebilir.

Bu nedenle ameliyat öncesinde hastalığın dağılımının doğru değerlendirilmesi ve cerrahinin kapsamının buna göre planlanması önem taşır.

Her İleri Evre Yumurtalık Kanseri Önce Ameliyat Edilir mi?

Hayır.

Bazı hastalarda ilk yaklaşım primer sitoredüktif cerrahi olabilir.

Bazı hastalarda ise önce kemoterapi verilerek daha sonra interval sitoredüktif cerrahi yapılması daha uygun olabilir.

Karar:

• hastalığın yaygınlığı,
• tam sitoredüksiyon olasılığı,
• hastanın genel durumu,
• cerrahinin beklenen morbiditesi

değerlendirilerek verilmelidir.

Amaç yalnızca ameliyat yapmak değil, doğru hastaya doğru zamanda etkili sitoredüksiyon yapmaktır.

Asit Miktarı Prognozu Etkiler mi?

Karın içerisinde fazla miktarda asit bulunması genellikle daha yaygın peritoneal hastalıkla ilişkili olabilir.

Malign hücre içeren asit veya peritoneal sitoloji de özellikle erken evre hastalıkta evreleme açısından önemlidir.

Ancak asit miktarı tek başına hastanın sonucunu belirlemez.

Pozitif Peritoneal Sitoloji Ne Demektir?

Ameliyat sırasında alınan peritoneal yıkama sıvısında veya asitte malign hücrelerin görülmesi hastalığın karın boşluğu içerisinde hücresel yayılım gösterdiğini düşündürür.

Özellikle erken evre görünen hastalıkta bu bulgu evrelemeyi ve ek tedavi kararını etkileyebilir.

Hastanın Yaşı Prognozu Etkiler mi?

Yaş prognostik faktörlerden biridir ancak tek başına tedavi kararı vermek için yeterli değildir.

Önemli olan kronolojik yaşın yanında:

• genel sağlık durumu,
• kalp ve akciğer fonksiyonları,
• beslenme durumu,
• günlük yaşam aktivitesi,
• cerrahiyi ve kemoterapiyi tolere edebilme kapasitesidir.

Bu nedenle sağlıklı ve aktif ileri yaştaki bir hasta yalnızca yaşı nedeniyle etkili tedaviden mahrum bırakılmamalıdır.

Performans Durumu Neden Önemlidir?

Performans durumu hastanın günlük yaşam aktivitelerini ne ölçüde sürdürebildiğini gösterir.

Genel durumu iyi olan hastalar:

• kapsamlı cerrahiyi,
• kemoterapiyi,
• diğer sistemik tedavileri

daha iyi tolere edebilir.

Düşük performans durumu ise hem hastalığın yaygınlığının hem de hastanın fizyolojik rezervinin göstergesi olabilir.

BRCA Pozitifliği Prognozu Etkiler mi?

BRCA1 veya BRCA2 ile ilişkili yüksek dereceli seröz yumurtalık kanserlerinin biyolojisi sporadik tümörlerden farklı olabilir.

BRCA ve homolog rekombinasyon eksikliği:

• platin duyarlılığı,
• PARP inhibitörlerinden yararlanma olasılığı,
• idame tedavisinin planlanması

açısından önemlidir.

Bu nedenle günümüzde yumurtalık kanserinde prognoz değerlendirmesi yalnızca mikroskop altındaki görüntüye dayanmaz.

Moleküler özellikler de tedavinin önemli bir parçasıdır.

Kemoterapiye Yanıt Prognozu Etkiler mi?

Evet.

Özellikle platin bazlı kemoterapiye verilen yanıt yumurtalık kanserinin biyolojik davranışı hakkında önemli bilgi verir.

Tedavi sonrasında uzun süre hastalıksız kalan bir hasta ile kısa sürede progresyon gösteren hastanın tümör biyolojisi aynı değildir.

CA-125'in Düşmesi İyi Bir İşaret midir?

Tedavi başlangıcında CA-125 yüksek olan hastalarda tedavi sırasında değerlerin düşmesi tedavi yanıtıyla ilişkili olabilir.

Ancak prognoz yalnızca CA-125'e göre belirlenmez.

Görüntüleme, klinik bulgular, ameliyat bulguları ve tedaviye verilen genel yanıt birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurtalık Kanserinde Nüks Olması Prognozu Nasıl Etkiler?

Nüks hastalıkta prognoz:

• ilk tedaviden nükse kadar geçen süre,
• hastalığın nerede tekrar ettiği,
• yayılım miktarı,
• önceki tedavilere yanıt,
• BRCA/HRD durumu,
• tekrar cerrahinin mümkün olup olmaması,
• kullanılabilecek sistemik tedaviler

gibi birçok faktöre bağlıdır.

Bu nedenle “kanser tekrar etti” bilgisi tek başına tedavi seçeneklerinin bittiği anlamına gelmez.

Borderline Yumurtalık Tümörlerinde Prognoz Nasıldır?

Borderline over tümörlerinin prognozu invaziv epitelyal yumurtalık kanserlerinden belirgin şekilde daha iyidir.

Özellikle erken evrede uzun dönem sağkalım oldukça yüksektir.

Genç ve çocuk isteği bulunan uygun hastalarda fertilite koruyucu cerrahi de değerlendirilebilir.

Ancak borderline tümörler tamamen önemsiz kabul edilmemelidir.

Histolojik alt tip, implantların özellikleri, cerrahi evre ve takip önemlidir.

Yumurtalık Kanserinde Yaşam Süresi Ne Kadardır?

Bu soruya tek bir sayı vermek doğru değildir.

İnternette görülen sağkalım istatistikleri büyük hasta gruplarının geçmiş dönem sonuçlarını gösterir.

Tek bir hastanın:

“Ne kadar yaşayacağını”

söylemez.

Üstelik yumurtalık kanseri tedavisi;

• daha etkili cerrahi yaklaşımlar,
• platin bazlı tedaviler,
• PARP inhibitörleri,
• moleküler sınıflandırma,
• hedefe yönelik tedaviler,
• daha iyi destek tedavileri

nedeniyle sürekli değişmektedir.

Bu nedenle kişisel prognoz mevcut hastalığın ve güncel tedavi seçeneklerinin birlikte değerlendirilmesiyle konuşulmalıdır.

İzmir'de Yumurtalık Kanseri Cerrahisi ve Prognoz Değerlendirmesi

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç, yeni tanı almış, ileri evre veya nüks yumurtalık kanseri bulunan hastaları İzmir Mavişehir'de değerlendirmektedir.

Tedavi planlanırken:

• FIGO evresi,
• histolojik alt tip,
• hastalığın karın içerisindeki dağılımı,
• BT/MR/PET-CT bulguları,
• tam sitoredüksiyon olasılığı,
• hastanın performans durumu,
• BRCA/HRD ve diğer moleküler özellikler

birlikte değerlendirilir.

Cerrahi gereken hastalarda amaç yalnızca yumurtalık kitlesinin çıkarılması değil, uygun hastalarda görülebilen tümörün tamamının çıkarılmasına yönelik sitoredüktif cerrahidir.

yumurtalık kanseri Operasyonlarını gerçekleştirmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanserinde iyileşme şansı var mı?

Evet. Özellikle erken evre hastalıkta iyileşme şansı yüksektir. İleri evrede de etkili cerrahi ve sistemik tedavilerle uzun süreli hastalık kontrolü mümkün olabilir.

Yumurtalık kanserinde en önemli prognostik faktör nedir?

Evre çok önemlidir. İleri evrede ise ameliyat sonrasında görünür tümör kalıp kalmaması prognozla güçlü şekilde ilişkilidir.

Evre 1 yumurtalık kanseri tamamen iyileşebilir mi?

Birçok erken evre hastada uzun süreli hastalıksız yaşam ve kür mümkündür. Risk histolojik tip ve alt evreye göre değişir.

Evre 3 yumurtalık kanserinde umut var mı?

Evet. Evre III tek bir hastalık grubu değildir. Tam sitoredüksiyon, tümör biyolojisi ve sistemik tedaviye yanıt uzun dönem sonucu önemli ölçüde etkiler.

Evre 4 yumurtalık kanseri tedavi edilir mi?

Evet. Sistemik tedaviler ve seçilmiş hastalarda cerrahiyle hastalık kontrolü sağlanabilir.

Sıfır rezidü ne demektir?

Ameliyat sonunda gözle görülebilen tümör bırakılmaması anlamına gelir.

Sıfır rezidü kanser tamamen bitti demek midir?

Hayır. Mikroskobik hastalık kalabilir. Bu nedenle ileri evre hastalarda ameliyat sonrası sistemik tedavi genellikle gereklidir.

Ameliyatta kistin patlaması prognozu bozar mı?

Kapsül rüptürü evrelemeyi etkileyebilir ancak etkisi rüptürün zamanı, histoloji, sitoloji ve diğer patolojik özelliklerle birlikte değerlendirilmelidir.

Clear cell yumurtalık kanseri her zaman kötü müdür?

Hayır. Özellikle erken evre hastalık ile ileri evre clear cell kanser aynı prognoza sahip değildir.

BRCA pozitifliği tedaviyi etkiler mi?

Evet. BRCA/HRD durumu platin duyarlılığı ve PARP inhibitörleri gibi idame tedavilerinin planlanmasında önemlidir.

CA-125 düşerse hastalık iyileşiyor mudur?

Tedavi başlangıcında yüksekse düşmesi olumlu bir yanıt göstergesi olabilir ancak tek başına yeterli değildir.

Borderline yumurtalık tümörünün prognozu iyi midir?

Genellikle evet. Özellikle erken evre borderline tümörlerde uzun dönem prognoz oldukça iyidir.